Հիշել նախագիծը

Լրամշակման փուլում է

ԱՆԳՈՐԾՈՒՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻՆ ԱՌՆՉՎՈՂ ԻՐԱՎԱԿԱՐԳԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԻ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԵՎ ԱՋԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԻՋՈՑՈՎ ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԻ ԿԱՅԱՑՄԱՆ ՄԵԽԱՆԻԶՄԻ ՆԵՐԴՐՄԱՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԾՐԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ՀՀ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՇՄԱՆ ՆԱԽԱԳԻԾ

                     ՆԱԽԱԳԻԾ  

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ 

ՈՐՈՇՈՒՄ 

«____» ______________ 2022  թվականի   N _____ Լ 

ԱՆԳՈՐԾՈՒՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻՆ ԱՌՆՉՎՈՂ ԻՐԱՎԱԿԱՐԳԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԻ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԵՎ ԱՋԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԻՋՈՑՈՎ ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԻ ԿԱՅԱՑՄԱՆ ՄԵԽԱՆԻԶՄԻ ՆԵՐԴՐՄԱՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԾՐԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 

         Հիմք ընդունելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 146-րդ հոդվածը և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2019 թվականի դեկտեմբերի 26-ի N 1978-Լ որոշման N 2 հավելվածի 47.1-ին կետը՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.     

  1. Հաստատել անգործունակության ինստիտուտին առնչվող իրավակարգավորումների վերանայման և աջակցության միջոցով որոշումների կայացման մեխանիզմի ներդրման գործողությունների ծրագիրը՝ համաձայն հավելվածի:
  2. Պետական կառավարման համակարգի մարմինների ղեկավարներին՝ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով՝ իրենց լիազորությունների շրջանակներում աջակցություն ցուցաբերել պատասխանատու մարմիններին՝ սույն որոշման հավելվածով սահմանված գործողությունների իրականացման համար, մասնավորապես՝ օրենքով սահմանված կարգով և ժամկետում տրամադրել հայցվող տեղեկատվություն։
  3. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:

 

Հավելված   

    ՀՀ կառավարության 2022 թվականի

--------------------ի N--Լ որոշման

 

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԾՐԱԳԻՐ

ԱՆԳՈՐԾՈՒՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻՆ ԱՌՆՉՎՈՂ ԻՐԱՎԱԿԱՐԳԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԻ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԵՎ ԱՋԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԻՋՈՑՈՎ ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԻ ԿԱՅԱՑՄԱՆ ՄԵԽԱՆԻԶՄԻ ՆԵՐԴՐՄԱՆ

Հ/հ

Գործողության անվանումը

Ակնկալվող արդյունքը

Պատասխանա

տու մարմին/ներ

 

Համակատարող մարմին/ներ

Կատար ման ժամկետը

Ֆինանսավորման աղբյուրը և կանխատեսվող չափը

1.

Հոգեկան առողջության ոլորտին վերաբերող ՀՀ գործող օրենսդրության համապատասխանեցում  միջազգային չափանիշներին,  անգործունակության ինստիտուտին առնչվող իրավակարգավորումների մասով, մասնավորապես վերանայել՝

1) «Հոգեբուժական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքը, այն համապատասխանեցնելով «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի պահանջներին

 

2)«Սոցիալական աջակցության մասին» օրենքը

 

3)«Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքը

 

4)«Քաղաքացիական օրենսգիրքը»

 

5)«Քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրքը» և «Վարչական դատավարության օրենսգիրքը»

 

6)«Ընտրական օրենսգիրքը»

7)«Ընտանեկան օրենսգիրքը»

 

8)«Աշխատանքային օրենսգիրքը»

 

9) վերը նշված օրենքներից բխող ենթաօրենսդրական իրավական  ակտեր

 

 

1.     Մշակված բոլոր նախագծերի ընդունմամբ ապահովված են հոգեկան առողջության և մտավոր խնդիր ունեցող անձանց՝ իրենց վերաբերող հարցերում որոշումներ կայացնելու իրավունքը, ամրագրված է այն հիմնական սկզբունքը, որ անձն ունի իր կյանքի վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու անօտարելի իրավունք, և նա պետք է վերահսկի իր կյանքը և ընտրի աջակցության այն տեսակը, որն ինքն է նախընտրում:

2.    Ընդունված օրենքներով ամրագրված և պաշտպանված են հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձանց բոլոր իրավունքները (անձնական և ընտանեկան կյանքի, ազատության և անձնական անձեռնմխելիության, առողջության, դատական պաշտպանության, սեփականության, աշխատանքի, քաղաքական կյանքին մասնակցելու և այլն), անկախ նրանց գտնվելու վայրից, անկախ առողջական վիճակից  և իրավական ու սոցիալական կարգավիճակներից:

3.  Ամրագրված են նաև դրույթներ, որոնք իրավական հիմք են ստեղծում գործունակության սահմանափակման տարբեր աստիճաններ սահմանելու և դրանք պարբերաբար վերանայելու համար՝ հիմք ընեունելով մասնագետների կողմից տրված եզրակացությունները։ ՝

  4. «Քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքով»  ամրագրված է փաստաբանի պարտադիր ներգրավումը հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձին առնչվող դատական  գործընթացներում, եթե անձը գրավոր չի հրաժարվում փաստաբանի միջոցով իրավունքների պաշտպանությունից, նույնը՝ «Վարչական դատավարության օրենսգրքում»:

 5. «Հոգեբուժական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքում կանոնակարգված են հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձի նկատմամբ անվտանգության միջոցների կիրառման հետ կապված գործառույթները՝ դրանք պայմանավորելով հանրության համար ներկայացվող վտանգի աստիճանի օբյեկտիվ գնահատմամբ:

 6. Քաղաքացիական դատավարության օրենսդրությամբ, որպես աջակցող մեխանիզմ, սահմանված է ընտանեկան հսկողությունը, որը կարող է դիտարկվել որպես ազատությունից զրկելու հետ չկապված այլընտրանքային միջոց` հարկադիր բուժման կիրառելիության հարցը լուծելիս:

Ապահովված են նաև հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձի դատարան դիմելու, արդար դատաքննության, գործունակության սահմանափակման հետ կապված որոշման վերանայման իրավունքները:

  ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարութ յուն

 

 

 

 

 

 

 

 

ՀՀ առողջապա հության նախարարություն

ՀՀ տարածքային կառավար ման և ենթակառուց վածքների նախարարություն

ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատա կազմ` համաձայնությամբ

 

Հասարակա կան կազմակեր պություններ (համաձայնությամբ)

 

 

 

2023-2025թթ

Ֆինանսա վորում չի պահանջ վում

2․

Աստիճանաբար վերացնել  հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձի նկատմամբ խնամակալ նշանակելու ներկայիս գործող ձևաչափը և դատարանի որոշմամբ անձին   գործունակությունից զրկելու ինստիտուտը, այն փոխարինելով  որոշումների կայացմանն աջակցության մեխանիզմների իրավական կարգավորմամբ, մասնավորապես՝

1)  իրավական ակտով սահմանել աջակցության միջոցով որոշումների կայացման մեխանիզմները և «աջակցողի» կարգավիճակը

2)   համապատասխան փոփոխություններ կատարել խնամակալության և հոգաբարձության մարմինների կանոնադրությունում

3) մշակել և հաստատել որոշումների կայացման աջակցման պայմանագրի օրինակելի ձև

4) անձին անգործունակ ճանաչելու և նրա նկատմամբ խնամակալություն սահմանելու գործընթացն ամբողջությամբ փոխարինել աջակցության  միջոցով որոշումների կայացման մեխանիզմների ներդրմամբ

 

Օրենքով ներդրված է հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձին՝ իրազեկված համաձայնությամբ «ընկերոջ» կամ  «աջակցողի»  ինստիտուտը, վերջինս հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձի համաձայնությամբ և/կամ համատեղ կայացնում է որոշումներ, որոնք առնչվում են աջակցություն ստացող անձի կյանքին, գործունեությանը, նրա իրավունքների իրացմանը և այլ հարցերի:                 1) Ընդունված է ենթաօրենսդրական իրավական ակտ, որով կարգավորված է  աջակցության միջոցով որոշումների կայացման մեխանիզմները և ողջ գործընթացը, հստակ սահմանված են  ,,աջակցողի,, գործառույթները, իրավունքներն ու պարտականությունները:

2) Խնամակալության և հոգաբարձության մարմինների կանոնադրությունում ավելացվել դրույթներ, համաձայն որի աջակցության միջոցով որոշումների կայացման գործընթացում այդ մարմինը նույնպես ունենում է իր մասնակցությունը:

3) Աջակցողը գործում է օրինական կնքված պայմանագրի հիման վրա և ընտրվում են բացառապես՝ աջակցություն ստացողի գրավոր համաձայնությամբ:   

Նա պետք է վայելի հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձի լիակատար վստահությունը:

 

4) Մինչև իրենց պարտականությունների կատարմանն անցնելը, «աջակցողը»   անցնում է մասնագիտական վերապատրաստման դասընթաց՝ հոգեբուժութ յան, սոցիալական աշխատանքի և մարդու իրավունքների թեմաներով: Նոր գործընթացին անցնելուց առաջ վերապատրաստում են անցնում նաև Խնամակալության և հոգաբարձության մարմինների ներկայացուցիչները: 

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարութ յուն

 

ՀՀ առողջապա հության նախարարություն

ՀՀ մարդու իրավունք ների պաշտպանի աշխատա կազմ          

(համաձայնությամբ)

2023-2026թթ

Ֆինանսա վորում չի պահանջ վում

3.

Մշակել հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձի գործունակության սահմանափակման աստիճանը   որոշող չափանիշներ՝ ըստ նրանց ֆիզիկական (մարմնական) և հոգեկան       (մտավոր) առողջության, հասարակական կյանքում նրանց գործունեության և մասնակցության  գնահատման,  դրա հիման վրա սահմանել  անձանց տարբեր  խմբերի գնահատված կարիքներին համարժեք  աջակցության ձևերն ու տեսակները:  Գործընթացի հիմքում դնել այն հիմնական   սկզբունքը, որ գործունակության սահմանափակումը չի ենթադրում անձի իրավունքների և որոշումների կայացման սահմանափակում, այլ միայն հիմք է հանդիսանում աջակցության տեսակի ընտրության համար:

1.Սոցիալական պաշտպանության բնագավառում Կառավարության լիազորած մարմնի ղեկավարի կողմից սահմանված է հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձանց գնահատման մեթոդաբանությունը և համապատասխան չափանիշները։

2. Սահմանվել են մշակված  չափանիշների հիման վրա հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձանց  անհատական գնահատման արդյունքում դասակարգված տարբեր խմբերի համար նախատեսված աջակցութ յան  ձևերն ու տեսակները:

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարութ յուն

ՀՀ առողջապա հության նախարարություն

ՀՀ արդարադատության նախարարություն

 

Հասարակական կազմակեր պություններ (համաձայնությամբ)

2023-2024թթ

Ֆինանսավորում չի պահանջ վում

4.

Ոլորտը ապահովել վերապատրաստված մասնագետներով՝ առաջնորդվելով մասնագետների որակավորման միջազգային լավագույն փորձով

Ապահովված է ոլորտի մասնագետների շարունակական կրթությունը, այդ թվում՝ մարդու իրավունքների վերաբերյալ, ինչպես նաև ներդրված են կիրառվող մոդուլների արդյունավետության պարբերաբար գնահատման մեխանիզմները

 

ՀՀ առողջապահութ  յան նախարարութ յուն

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն

ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատա կազմ` համաձայնությամբ

2023-2026թթ

ՀՀ պետական բյուջե

 

Ֆինանսա վորման չափ կանխատե սել հնարավոր չէ

5.

Աջակցություն տրամադրել հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձ խնամող ընտանիքներին, սահմանելով աջակցության տարբեր ձևեր և մեխանիզմներ

 

1.Ընդլայնվել և բարելավվել է հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձանց մասնագիտացված տնային խնամքի ծառայությունը, որն  արդեն հասանելի է հանրապետության առնվազն 5 համայնքում՝ նվազագույնը 150 անձի հաշվարկով, ինչը հնարավորություն է ընձեռնում ընտանիքի աշխատունակ անձանց լուծելու իրենց զբաղվածության հարցը.

2.Ներդրվել է անձնական օգնականի ծառայությունը՝ առնվազն 2450 անձի հաշվարկով

3.Հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձ խնամող ընտանիքները ստանում են ամենամսյա ֆինանսական աջակցություն՝ առնվազն 100 ընտանիք

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն

 

 

 

ՀՀ տարածքային կառավար ման և ենթակառուց վածքների նախարարություն

 

Հասարակա կան կազմակեր պություններ (համաձայնությամբ)

 

1․  2023-2024թթ

 

 

 

 

 

 

 

2. 2023-2024թթ

 

 

3․ 2025-2026թթ

ՀՀ պետական բյուջե

 

Ֆինանսա վորման չափ կանխատե սել հնարավոր չէ

6.

Ապահովել պետական կառավարման, դատական մարմինների, հասարակական կազմակերպությունների, ԶԼՄ-ների և ոլորտին առնչվող մասնագետների համար հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձանց  իրավունքների վերաբերյալ իրազեկման աշխատանքներ, դրանց մասնակից դարձնելով նաև խնդիրը կրող անձանց և նրանց ընտանիքներին

Հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձանց հիմնահարցերով զբաղվող պետական, տարածքային, տեղական

ինքնակառավարման մարնինների,  խնամակալության և հոգաբարձության մարմինների, բժշկական և սոցիալական հաստատությունների աշխատակիցները, հասարակական կազմակերպությունների և  ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչները, ինչպես նաև հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձինք և նրանց ընտանիքները իրազեկված են հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձանց իրավունքների մասին։

ՀՀ առողջապահութ յան նախարարութ յուն

 

 

 

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն

 

ՀՀ մարդու իրավունքնե րի պաշտպանի աշխատա կազմ` համաձայնությամբ

 

Հասարակա կան կազմակեր պություններ (համաձայնությամբ)

2023-2026թթ

ՀՀ պետական բյուջե

 

Ֆինանսա վորման չափ կանխատե սել հնարավոր չէ

 

  • Քննարկվել է

    02.11.2022 - 17.11.2022

  • Տեսակ

    Որոշում

  • Ոլորտ

    Սոցիալական ապահովություն

  • Նախարարություն

    Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարութուն

Ուղարկել նամակ նախագծի հեղինակին

Ձեր ուղարկած առաջարկը կտեղադրվի կայքում 10 աշխ. օրվա ընթացքում

Չեղարկել

Դիտումներ` 2761

Տպել

Առաջարկներ`

Ներառական իրավական բարեփոխումների կոալիցիա

17.11.2022

Նախագիծը լրացնել հետևյալ բովանդակությամբ նոր գործողությամբ «Իրականացնել իրավիճակի գնահատում և մշակել անգործունակ ճանաչված անձանց գործունակության վերականգման ժամանակացույց»։ Անձինք, ովքեր այժմ ճանաչված են անգործունակ, հայտնվել են այդ կարգավիճակում Հայաստանում աջակցության մեխանիզմների բացակայության պատճառով։ Անհրաժեշտ է վերականգնել նրանց գործունակությունը արտադատական կարգով և փոխարենը առաջարկել աջակցության միջոցով որոշումների կայացման հնարավորություններ։ Միջոցառման ծածկույթը պետք է ներառի ինչպես հիվանդանոցային հոգեբուժական օգնություն և սպասարկում իրականացնող կազմակերպություններում և բնակչության սոցիալական պաշտպանության հաստատություններում բուժում կամ խնամք ստացող անձանց, այնպես էլ համայնքում ապրող անգործունակ ճանաչված այլ անձանց։

Ներառական իրավական բարեփոխումների կոալիցիա

17.11.2022

Նախագծի 6-րդ գործողության «դրանց մասնակից դարձնելով նաև խնդիրը կրող անձանց և նրանց ընտանիքներին» բառերը փոխել «դրանք իրականացնելով հոգեկան և (կամ) մտավոր խնդիրներ ունեցող անձանց և նրանց ընտանիքների առաջնորդությամբ» բառերով։

Ներառական իրավական բարեփոխումների կոալիցիա

17.11.2022

Նախագծի 6-րդ գործողության արդյունքներում ավելացնել համակարգի նկատմամբ հանրային վստահության բարձրացման նպատակով իրազեկվածության միջոցառումների իրականացված լինելը և վստահության շարունակական աճի գնահատումը։

Տեսնել ավելին