Добавить в избранное

«ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՀԱՇՏԱՐԱՐԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔԻ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԻՆ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

«ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՀԱՇՏԱՐԱՐԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔԻ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԻՆ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

 

       Հիմք ընդունելով ՀՀ կառավարության 2017 թվականի հունվարի 12-ի «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2017 թվականի գործունեության միջոցառումների ծրագիրը և գերակա խնդիրները հաստատելու մասին» N 122-Ն որոշմամբ հաստատված N 1 հավելվածի 94-րդ կետը` Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.

       Հավանություն տալ Բժշկական համակարգի հաշտարարի գործունեության մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքի հայեցակարգին՝ համաձայն հավելվածի:

 

 

        ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ  ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ                                   Կ. Կարապետյան

                  ՎԱՐՉԱՊԵՏ

 

2017 թ.  ---------
        Երևան

 

 

 


Հավելված

ՀՀ կառավարության

2017 թվականի ....-ի ....-ի նիստի

N ... որոշման

 

 

ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳ

«ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՀԱՇՏԱՐԱՐԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔԻ

 

  1. ՄՇԱԿՈՂ ՄԱՐՄԻՆԸ

       Բժշկական համակարգի հաշտարարի գործունեության մասին ՀՀ օրենքի  հայեցակարգը (այսուհետ՝ Հայեցակարգ) մշակվել է Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարության կողմից:

       Հայեցակարգի մշակմանն օժանդակել է Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության «Օրենս­դրու­թյան զարգացման և իրավական հետազոտու­թյուն­նե­րի կենտրոն» հիմնադրամը:

 

  1. ԱՄՓՈՓ ՀԱՄԱՌՈՏԱԳԻՐ

       Հայեցակարգում ներկայացվում են Հայաստանի Հանրապետությունում պացիենտների իրավունքների պաշտպանության հետ կապված խնդիրները, հիմնավորվում է Բժշկական համակարգի հաշտարարի (այսուհետ՝ Հաշտարար) ինստիտուտը ներդնելու անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև ներկայացվում են Բժշկական համակարգի հաշտարարի գործունեության մասին ՀՀ օրենքի նախագծով (այսուհետ՝ Նախագիծ) կարգավորման ենթակա հարցերի շրջանակը և դրանց վերաբերյալ առաջարկվող լուծումները:

 

  1. ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

Առողջության պահպանման իրավունքը մարդու հիմնարար իրավունքներից է: Յուրաքանչյուր ոք պետք է ունենա առողջության առավելագույնս հասանելի մակարդակի իրավուն:

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը, անդրադառնալով այս իրավունքին, նշել է, որ չնայած առողջության պահպանման իրավունքը եվրոպական կոնվենցիայով ուղղակիորեն նախատեսված իրավունք չէ, այդուհանդերձ, պետություններն այդ կոնվենցիայով իրենց վերապահված պոզիտիվ պարտականություններին զուգահեռ, կրում են պոզիտիվ պարտականություն նախատեսելու այնպիսի կարգավորումներ, որոնք կպարտավորեցնեն հանրային և մասնավոր ոլորտի բժշկական հաստատու-թյուններին ձեռնարկելու համարժեք միջոցներ պացիենտների իրավունքների պաշտպանության համար:

Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 85-րդ հոդվածով նախատեսված է առողջության պահպանման իրավունքը, իսկ 86-րդ հոդվածի համաձայն՝ տնտեսական, սոցիալական և մշակութային ոլորտներում պետության քաղաքականության հիմնական նպատակներից է բնակչության առողջության պահպանման և բարելավման ծրագրերի իրականացումը, արդյունավետ և մատչելի բժշկական սպասարկման պայմանների ստեղծումը:

«Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի միջազգային դաշնագրի 12-րդ հոդվածի համաձայն՝ սույն դաշնագրին մասնակցող պետությունները ճանաչում են յուրաքանչյուր մարդու ֆիզիկական և հոգեկան առողջության առավելագույնս հասանելի մակարդակի իրավունքը:

Յուրաքանչյուր սոցիալական պետություն պետք է ձեռնարկի միջոցներ առողջության իրավունքը պահպանելու և պաշտպանելու ուղղությամբ: Ներկայումս, առողջապահության ոլորտում ամենաքննարկվող և ակտուալ խնդիրը թե՛ ԱՊՀ և թե՛ եվրոպական տարբեր երկրներում պացիենտների իրավունքների ապահովումն ու պաշտպանությունն է: Այդ խնդրի իրականացման համար պետությունները փորձում են ներդնել պացիենտների իրավունքների պաշտպանության գործուն մեխանիզմներ՝ ի դեմս բժշկական համակարգի հաշտարարի/բժշկական օմբուդսմենի, հանձնաժողովների, կոմիտեների և այլ մարմինների:

       Վերոգրյալով պայմանավորված` Հայեցակարգի մշակումը նպատակն է հետապնդում ուրվագծել Նախագծի կապակցությամբ առաջարկվող լուծումները՝ ապահովելով Հաշտարարի ինստիտուտի ներդրման և գործունեության անհրաժեշտ նախարդյալներ:

      

  1. ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ

         Պացիենտների իրավունքների պաշտպանության համակարգը ձևավորվել է   20-րդ դարի 2-րդ կեսից: Դրանից առաջ բժշկական ծառայողների և պացիենտների հարաբերությունները կարգավորվում էին բժշկական էթիկայի նորմերով: 1948 թվականին ընդունված Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը, 1950 թվականին ընդունված Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիան հիմքեր ստեղծեցին այնպիսի արժեքների միջազգային իրավական ճանաչման և պաշտպանության համար, ինչպիսիք են մարդու արժանապատվությունը, նրա կյանքն ու առողջությունը: Բժշկության զարգացման և դրա վերաբերյալ առավել տեղեկացված լինելու պայմաններում պացիենտների իրավունքների վերաբերյալ միջազգային իրավական ակտերի ընդունումը աստիճանաբար անհրաժեշտություն ձեռք բերեց: Այդ գործընթացը մեկնարկեց 1970-ականներից: Այսպես, 1979 թվականին ընդունվում է Հիվանդանոցի պացիենտների իրավունքների մասին խարտիան: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից ևս ընդունվում են մի շարք ակտեր, որոնք վերաբերում են նաև պացիենտների իրավունքներին:  Առաջին երկիրը, որն օրենք է ընդունել պացիենտների կարգավիճակի և նրանց իրավունքների մասին, Ֆինլանդիան է: Հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ 1992 թվականին ընդունված այդ օրենքով առաջին անգամ նախատեսվեց բժշկական օմբուդսմենի ինստիտուտը: Բոլոր բժշկական հաստատությունները պարտավոր էին նշանակել բժշկական օմբուդսմեններ: Ավելի ուշ, նման օրենքներ ընդունվեցին նաև Նիդերլանդներում (1994թ.), Իսրայելում (1996թ.), Լիտվա (1996թ.), Իսլանդիա (1997թ.), Դանիա (1998թ.), Նորվեգիա (1999թ.), Վրաստան (2000թ.), Ֆրանսիա (2002թ.), Մոլդովա (2005թ.), և այլն: Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների կոմիտեի 11.08.2000 թվականի Առողջության ամենաբարձր ստանդարտներին հասանելիության իրավունքի մասին թիվ 14 մեկնաբանությամբ ամրագրվեցին պացիենտների իրավունքները և դրանց համապատասխան պետության գործողությունները: Նույն մեկնաբանության 59-րդ կետի համաձայն՝  ցանկացած անձ,  ում առողջության իրավունքը խախտվել է, պետք է հնարավորություն ունենա այն պաշտպանելու դատական կամ այլ միջոցներով թե՛ ազգային, թե՛ միջազգային մակարդակներում: Ազգային օմբուդսմենը, մարդու իրավունքների հանձնաժողովները, պացիենտների իրավունքների պաշտպանության միավորումները կամ նմանատիպ այլ միավորումները պետք է պացիենտների իրավունքների խախտման վերաբերյալ բողոքները քննարկման առարկա դարձնեն:         

       Պացիենտների իրավունքներն առաջին անգամ ամբողջ ծավալով ամրագրվեցին Պացիենտների իրավունքների մասին եվրոպական խարտիայում: Խարտիան ամրագրեց 14 իրավունք, ընդ որում, 13-րդ հոդվածի համաձայն՝ ցանկացած անձ վնասներ կրելու դեպքում բողոք ներկայացնելու և բողոքի վերաբերյալ պատասխան ստանալու իրավունք ունի:                         

       Նույն խարտիայի 4-րդ մասը, ամրագրելով խարտիայի իրացման ուղենիշները, որպես պացիենտների իրավունքների պաշտպանության արտադատական մեխանիզմներ նախատեսում է նրանց իրավունքների պաշտպանությունը օմբուդսմենների, էթիկական կոմիտեների կամ վեճերի այլընտրանքային լուծման հանձնաժողովների միջոցով:                                                    

       Թեև Պացիենտների իրավունքների մասին եվրոպական խարտիան ունի խորհրդատվական բնույթ՝ դրանով ամրագրված իրավունքները լայն ճանաչում ստացան և ամրագրվեցին շատ երկրների օրենսդրությամբ:   Այս փաս-տաթղթի իրացումը    առողջապահության համակարգի գնահատման կողմնորոշիչ է համարվում եվրոպական երկրներում:                                                                          Հաշվի առնելով Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների կոմիտեի 11.08.2000 թվականի Առողջության ամենաբարձր ստանդարտներին հասանելիության իրավունքի մասին թիվ 14 մեկնաբանությունը, Պացիենտների իրավունքների մասին եվրոպական խարտիայի 13-րդ հոդվածով ամրագրված պացիենտի կողմից բողոք ներկայացնելու իրավունքը և նույն խարտիայի 4-րդ մասով ամրագրված խարտիայի իրացման ուղենիշներն ապահովելու անհրաժեշտությունը՝ եվրոպական շատ երկրներ պացիենտների իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության առավել գործուն մեխանիզմ դիտարկեցին բժշկական օմբուդսմենին (հաշտարարին): Մի շարք երկրներում, ինչպես Ֆինլանդիան, Մեծ Բրիտանիան, ԱՄՆ-ն, Կանադան, Նորվեգիան, Ավստրալիա, այս ինստիտուտը կայացել է:                        

       Ներկայումս, շատ երկրներ օրենսդրական փոփոխություններ են կատարում այս ոլորտում՝ նախատեսելով Հաշտարարի ինստիտուտը:  

Ընդ որում, Հաշտարարի ինստիտուտի գործունեության հետ կապված բնութագրիչ հատկանիշները հիմնականում հանգում են հետևյալին.

- Հաշտարարի ինստիտուտը վեճերի լուծման այլընտրանքային ձև է.

- Հաշտարարի ինստիտուտը հանդիսանում է իրավական վեճը լուծելու և այդ շրջանակներում խախտված իրավունքները վերականգնելու արտադատական մարմին.

- Հաշտարարի որոշումները, որպես կանոն, պարտադիր չեն պացիենտի համար.

- Հաշտարարի որոշումները, որպես կանոն, պարտադիր են բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողի համար.

- Հաշտարարի ինստիտուտը ֆինանսավորվում է հիմնականում իրենց իսկ` բժշկական կազմակերպությունների կողմից.

- Հաշտարարի ինստիտուտը հանդիսանում է առավելապես պացիենտների  իրավունքների և օրինական շահերի արտադատական պաշտպանության ձև.

- պահպանելով չեզոքություն` Հաշտարարը կողմերին օգնություն է ցուցաբերում հաշտեցման միջոցով հասնելու կառուցողական որոշումների կայացման:

       Պետք է նշել, որ Հայաստանի Հանրապետությունը ևս անմասն չի մնացել Հաշտարարի ինստիտուտը ներդնելու գործընթացից և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2017 թվականի հունվարի 12-ի Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2017 թվականի գործունեության միջոցառումների ծրագիրը  և գերակա խնդիրները հաստատելու մասին թիվ 122-Ն որոշման 3-րդ հավելվածի 94-րդ կետի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության գերակա խնդիրներից է ի դեմս Հաշտարարի՝ պացիենտների խախտված իրավունքների վերականգնման օպերատիվ մեխանիզմների ստեղծումը և կիրարկման իրավունքների ոտնահարման դեպքերի նվազեցումը: Բացի այդ,  Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2017 թվականի մայիսի 4-ի Մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային ռազմավարությունից  բխող 2017-2019 թվականների գործողությունների ծրագիրը հաստատելու մասին թիվ 483-Ն որոշմամբ Հայեցակարգի ընդունումը ներառվել է մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային ռազմավարությունից  բխող 2017-2019 թվականների գործողությունների ծրագրի ցանկում:

 

  1. ԽՆԴԻՐՆԵՐ ԵՎ ՆՊԱՏԱԿՆԵՐ

Գործող օրենսդրության ուսումնասիրությունից հետևում է, որ պացիենտի իրավունքների պաշտպանության համար առկա են տարբեր կառուցակարգեր:

Այսպես, «Մարդու իրավունքների պաշտպանի մասին» Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի 16-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ու պաշտոնատար անձանց, նույն օրենքով սահմանված դեպքերում` նաև կազմակերպությունների կողմից իր իրավունքների և ազատությունների խախտման դեպքում յուրաքանչյուր ֆիզիկական և իրավաբանական անձ իրավունք ունի դիմելու Պաշտպանին: Նույն օրենքի 15-րդ հոդվածից հետևում է, որ Մարդու իրավունքների պաշտպանը քննում է այն կազմակերպությունների դեմ բերված բողոքները, որոնք իրականացնում են պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների պատվիրակած լիազորությունները, եթե դրանք հանրային ծառայության ոլորտում գործող կազմակերպություններ են և, եթե տեղեկություն կա մարդու իրավունքների կամ ազատությունների զանգվածային խախտումների մասին, կամ դա ունի հանրային նշանակություն կամ կապված է այնպիսի անձանց շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության հետ, որոնք չեն կարող ինքնուրույն օգտագործել իրենց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության իրավական միջոցները: Ընդ որում, խախտում հայտնաբերելու դեպքում Մարդու իրավունքների պաշտպանը խախտում կատարած պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնին կամ դրա պաշտոնատար անձին կամ կազմակերպությանն առաջարկում է ողջամիտ ժամկետում վերացնել խախտումը՝ նշելով մարդու իրավունքների կամ ազատությունների վերականգնման համար անհրաժեշտ միջոցառումները:

Միաժամանակ, ուշագրավ են Մարդու իրավունքների պաշտպանի 2015 և 2016 թվականների տարեկան հաղորդումները, որոնց համաձայն՝ արձանագրվել են բուժաշխատողների կողմից պացիենտների նկատմամբ խտրական վերաբերմունքի դրսևորման, ինչպես նաև պացիենտների իրավունքների այլ խախտումների (բժշկական գաղտնիքը չպահպանելու, պատշաճ բժշկական օգնություն չտրամադրելու) դեպքեր:

       Պացիենտների իրավունքների պաշտպանությունն իրականացվում է նաև քրեական կամ քաղաքացիական դատավարության կարգով:

ՀՀ դատական դեպարտամենտի 08.06.2017 թվականի թիվ Ե-3953 գրությամբ տրամադրված տվյալների ուսումնասիրությունից պարզվել է, որ բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողների դեմ հարուցված քաղաքացիական գործերը մեծամասամբ վերաբերում են պացիենտներին պատճառված վնասների հատուցմանը կամ անձանց հոգեբուժական հաստատություններում տեղավորելուն կամ այնտեղից հանելուն:

Միաժամանակ, ըստ Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարությունում առկա վիճակագրական տվյալների՝ պացիենտների կողմից Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարության կառուցվածքային և առանձնացված ստորաբաժանումներ ներկայացված բողոքները տարեցտարի ավելանում են (2012 թվականին ստացվել է 173 բողոք, իսկ 2016 թվականին՝ 236 բողոք):

         Ամփոփելով վերոգրյալը՝ պետք է արձանագրել, որ պացիենտների իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության առավել գործուն մեխանիզմների բացակայությունը, պացիենտների իրավունքների խախտումների վերաբերյալ բողոքների աճը, դրանց քննության համար նեղ մասնագիտական գիտելիքների պահանջը ինքնին արդիականություն են հաղորդում Հաշտարարի ինստիտուտի ներդրմանը, որը կհետապնդի հետևյալ նպատակները

       1) ապահովել պացիենտների բողոքների քննման մասնագիտացված, անվճար, արագ և արդյունավետ մեխանիզմ,

       2) ամրապնդել բնաչկության վստահությունը բժշկական համակարգի նկատմամբ,

       3) ներդնել բժշկական հաստատություններում պացիենտների իրավունքների պաշտպանության առաջին աստիճանի համակարգ,

       4) կանխարգելել հնարավոր համակարգային ռիսկերը:

 

  1. ԱՌԱՋԱՐԿՎՈՂ ԼՈՒԾՈՒՄՆԵՐ

Վերը ներկայացվածից ելնելով` առաջ են քաշվում ստորև շարադրված հայեցակարգային լուծումները, որոնք կարող են հիմք հանդիսանալ Նախագծի մշակման համար:

 

  • ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՀԱՇՏԱՐԱՐԸ

       6.1.1. Հաշտարարը պացիենտների կողմից բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողների դեմ ներկայացրած բողոքները քննող և դրանց վերաբերյալ որոշում կայացնող անձն է: Այդ գործառույթը պատշաճ իրականացնելու տեսանկյունից կարևորվում է Հաշտարարին ներկայացվող համապատասխան չափանիշների առանձնացումը:

       Հարկ է նշել, որ Հաշտարարին ներկայացվող պահանջների հետ կապված միջազգային պրակտիկայում միասնական մոտեցում առկա չէ: Օրինակ, Պացիենտների իրավունքների և պարտականությունների մասին Բուլղարիայի օրենքի նախագծի համաձայն՝ Բժշկական հաշտարարին նշանակում է Առողջապահության նախարարությունը բժշկության, հոգեբանության կամ մանկավարժության ոլորտում բարձրագույն կրթություն ունեցող անձանց թվից: Բժշկական օմբուդսմենի մասին Անգլիայի ակտի 246-րդ հոդվածի համաձայն՝ Առողջապահության նախարարը առաջարկում է բժշկական օմբուդսմենի թեկնածությունը, եթե նա համոզված է, որ այդ անձն ունի բավարար հմտություններ և գիտելիք բժշկական օմբուդսմենին վերապահված գործառույթներն իրականացնելու համար: Եվրոպական մյուս երկրներում բժշկական հաշտարարին ներկայացվող պահանջները հստակեցված չեն՝ դրանք թողնելով հաշտարարին նշանակող մարմնի հայեցողությանը: Հիմնական չափանիշը, որով առաջնորդվում է Բժշկական հաշտարարին նշանակող կամ առաջարկող մարմինը նրա կողմից պացիենտների իրավունքների խախտման հետ կապված վեճերը լուծելու կարողությունն է:

       Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ պացիենտի և բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողի միջև վեճերի լուծումը պահանջում է առողջապահության կամ պացիենտների իրավունքների պաշտպանության ոլորտի մասնագիտացում և այդ ոլորտում համապատասխան փորձի առկայություն, առաջարկվում է Նախագծով որպես Հաշտարարին ներկայացվող պահանջներ նախատեսել բարձրագույն կրթության, բարձր հեղինակության և որոշակի փորձի առկայության պահանջներ

       Միաժամանակ, Նախագծով Հաշտարարին ներկայացվող պահանջների մանրամասները և լրացուցիչ պահանջներ սահմանելու լիազորությունը կարող է վերապահվել Հաշտարարի գրասենյակի կառավարման մարմնին:

       Հաշտարարին ներկայացվող պահանջներ սահմանելու տեսանկյունից առանձնակի կարևորություն է ստանում նաև Հաշտարար նշանակվելուն խոչընդոտող հանգամանքների նախատեսումը՝ օրինակ. դատարանի վճռով անգործունակ կամ սահմանափակ գործունակ ճանաչված լինելը, հանցագործության համար դատապարտված լինելը, և դատվածությունը սահմանված կարգով հանված կամ մարված չլինելը, դատավճռով իրավաբանական կամ առողջապահության ոլորտներում պաշտոն զբաղեցնելու կամ գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկված լինելը:

       Վերոգրյալից բացի, Նախագծով հարկ է սահմանել Հաշտարարի անհամատեղելիության պահանջներ: Այսպես, Բժշկական համակարգի հաշտարարը չի կարող զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, լինել որևէ կուսակցության ղեկավար մարմնի անդամ, զբաղեցնել պաշտոն պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում, առևտրային կազմակերպություններում, կատարել այլ վճարովի աշխատանք, բացի գիտական, մանկավարժական և ստեղծագործական աշխատանքից:

6.1.2. Պացիենտների և բժշկական սպասարկում իրականացնողների միջև ծագած վեճերի այլընտրանքային լուծումը կարող է ծառայել պացիենտների իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությանը և նրանց խախտված իրավունքների վերականգնմանը, եթե վերջիններիս բողոքը քննող անձը կամ մարմինը լինի անկախ: Բժշկական հաշտարարի (օմբուդսմենի) անկախության և ինքնավարության հատկանիշները ուղղակիորեն ամրագրված են որոշ երկրների համապատասխան օրենքներում (Շվեդիա, Նորվեգիա, Շվեցարիա, Անգլիա և այլն):

Բելգիայում, որտեղ  Պացիենտների իրավունքների Օմբուդսմենին նշանակում են բժշկական հաստատությունները, 2008 թվականին բժիշկների շրջանում անցկացված հարցումների արդյունքում նրանց մեծ մասը կասկածներ է հայտնել բժշկական հաստատության օմբուդսմենի անկախության վերաբերյալ՝ նշելով, որ այս ինստիտուտը չի կարող լիարժեք գործել, եթե Պացիենտների իրավունքների Օմբուդսմենին նշանակում են բժշկական հաստատությունները, և նրանք հաշվետու են այդ հաստատությունների առաջ: Բացի այդ, Օմբուդսմենը, սովորաբար, բժշկական հաստատություններում ունենում է նաև այլ գործառույթներ և աշխատանքային պարտականություններ, ինչը շահերի բախում կարող է առաջացնել:

Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ առանձնահատուկ կարևորություն է ձեռք բերում Հաշտարարի նշանակման կարգը և պաշտոնավարման ժամկետը:

       Նախագծով անհրաժեշտ է նաև կարգավորել այն հարցը, թե ինչ ժամկետով է նշանակվում Բժշկական համակարգի հաշտարարը՝ չսահմանափակելով նրա վերանշանակման հնարավորությունը: Հաշվի առնելով Բժշկական համակարգի հաշտարարի նշանակման ժամկետի հետ կապված միջազգային փորձը (Շվեդիայում, Շվեցարիայում, Բուլղարիայում, Անգլիայում՝ նրանք նշանակվում են 4 տարի ժամկետով, Իսրայել՝ 5 տարի) նախատեսվում է Բժշկական համակարգի հաշտարարին նշանակել 4 տարի ժամկետով՝ նշանակման լիազորությունը վերապահելով Հաշտարարի գրասենյակի կառավարման մարմնին (այսուհետ՝ Խորհուրդ) որպես ներկայացուցչական մարմնի

 

6.2. ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՀԱՇՏԱՐԱՐԻ ԳՐԱՍԵՆՅԱԿԸ

6.2.1. Բժշկական համակարգի հաշտարարի ինստիտուտն անկենսունակ կդառնա առանց դրա բնականոն գործունեությունն ու օպերատիվությունն ապահովող մշտական կառույցի (Բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակի) առկայության:

Նման կառույցների վերաբերյալ միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ստեղծվում են Բժշկական համակարգի հաշտարարի գործունեությանն օժանդակելու և առողջապահության ոլորտի վերաբերյալ պացիենտներին իրազեկելու նպատակով: Օրինակ, Անգլիայում Բժշկական օմբուդսմենի գրասենյակը (The Office of Health Ombudsman) մշտապես գործող մարմին է, որը կազմված է Բժշկական օմբուդսմենից և նրա անձնակազմից: Շվեցարիայում Բժշկական ապահովագրության օմբուդսմենի գրասենյակը գործում է որպես հիմնադրամ (Swiss Health Insurance Ombudsman foundation) և կազմված է օմբուդսմենից, կառավարող խորհրդից և անձնակազմից:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Նախագծով հարկ է սահմանել  Բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակի իրավական կարգավիճակը և կառավարման համակարգը: Բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակը գործելու է որպես հիմնադրամ՝ նախատիպ ունենալով ՀՀ ֆինանսական համակարգի հաշտարարի գրասենյակի իրավական կարգավիճակը և իր գործառույթների իրականացման արդյունավետությունը:

       Անհրաժեշտ է նախատեսել, որ Բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակի հիմնադիրը Հայաստանի Հանրապետությունն է, որի անունից հանդես եկող պետական կառավարման լիազորված մարմինը Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարությունն է:

       6.2.2. Հաշվի առնելով առողջապահության ոլորտի առանձնահատկությունը, ինչպես նաև գործերի աճին համապատասխան դրանց արագ քննության երաշխավորման անհրաժեշտությունը՝ Նախագծի մշակման փուլում նախատեսվում է որպես հեռահար լուծում քննարկման առարկա դարձնել մեկից ավելի հաշտարարներ ունենալու հնարավորություն նախատեսելու հարցը:

 

6.3. ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՀԱՇՏԱՐԱՐԻ ԳՐԱՍԵՆՅԱԿԻ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ

6.3.1. Բժշկական համակարգի հաշտարարի անկախությունն ապահովելու համար Բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակը պետք է ունենա անկախ կառավարման համակարգ:

Այն երկրներում, որտեղ Բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակի կառավարման մարմինը (խորհուրդը) նշանակում է Բժշկական համակարգի հաշտարարին, միջոցներ են ձեռնարկվում սահմանելու Բժշկական օմբուդսմենին նշանակող մարմնի ձևավորման այնպիսի կարգ, որը հնարավորինս կընդգրկի պետական և մասնավոր ոլորտի ներկայացվածությունը այս մարմնում:  Այսպես, Շվեցարիայի Բժշկական ապահովագրության օմբուդսմենի գրասենյակի կառավարման խորհուրդը բաղկացած է ութ անդամից: Ընդ որում, նրանցից երեքը հասարակության մեջ բարձր հեղինակություն վայելող նախկին պատգամավորներն են, մյուս երեքը փաստաբաններ կամ առողջապահության ոլորտի հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, իսկ մյուսները՝ ներկայացուցիչներ բժշկական ապահովագրություն իրականացնող հաստատություններից:

Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ որպես հնարավոր տարբերակ դիտարկվում է Բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակի Խորհրդի կազմի ձևավորումը ՀՀ առողջապահության նախարարության, բժշկական հաստատությունների միությունների, պացիենտների իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող հասարակական կազմակերպությունների կողմից առաջադրված անձանցից, ընդ որում, այնպիսի համամասնությամբ, որ Խորհրդի թվակազմը կենտ լինի:

6.3.2. Բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակի Խորհրդի ձևավորման կարգը սահմանելուց զատ, Նախագծով անհրաժեշտ է հստակ սահմանել նրա լիազորությունների ցանկը: Կառույցի բնականոն գործունեությունն ապահովելու համար անհրաժեշտ նախադրյալների ստեղծման համար՝ Նախագծով անհրաժեշտ է Բժշկական համակարգի հաշտարարին նշանակելու լիազորությունից բացի նրան օժտել նաև կառույցի կանոնադրությունը հաստատելու, կառույցի բյուջեն հաստատելու և դրա կատարումը վերահսկելու լիազորություններով:

Միաժամանակ, անհրաժեշտ է սահմանազատել Բժշկական համակարգի հաշտարարի և Խորհրդի լիազորությունները՝ բացառելով Խորհրդի կողմից պացիենտների բողոքներն ընդունելը և քննելը, վեճերի վերաբերյալ որոշումներ կայացնելը, ինչպես նաև ցանկացած այլ եղանակով Հաշտարարի անկախությանը միջամտելու հնարավորությունը:

 

6.4. ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՀԱՇՏԱՐԱՐԻՆ ԲՈՂՈՔՆԵՐԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՄԱՆ ԵՎ ՔՆՆՄԱՆ ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳԵՐԸ

       6.4.1. Բժշկական համակարգի հաշտարարին բողոք ներկայացնելու առումով ընդունված է տարբերակել բժշկական հաշտարարի/օմբուդսմենի միաստիճան և երկաստիճան համակարգեր: Միաստիճան համակարգի դեպքում պացիենտների իրավունքները պաշտպանվում են կամ միայն բժշկական հաստատության համապատասխան մարմնի, անձի, հաշտարարի միջոցով կամ առանձին բժշկական հաշտարարի միջոցով, իսկ երկաստիճան համակարգի դեպքում՝ երկուսը միասին՝ հաջորդաբար:

       Միաստիճան համակարգի երկրներից Ֆինլանդիայում Պացիենտների իրավունքների և կարգավիճակի մասին ակտի համաձայն՝ ցանկացած բժշկական կազմակերպություն (հանրային կամ մասնավոր) պարտավոր է նշանակել պացիենտների օմբուդսմեն: Այսօր Ֆինլանդիայում գործում է շուրջ 2000  Պացիենտների օմբուդսմեն:

Ավստրիայի բոլոր մարզերում գործում է առանձին բժշկական օմբուդսմեն (որոշ մարզերում՝ պացիենտների ներկայացուցիչ): Նրանք նշանակվում են պետության կողմից: Բելգիայում  Պացիենտների իրավունքների Օմբուդսմենին նշանակում են բժշկական հաստատությունները:

Կանադայում Պացիենտների օմբուդսմենին նշանակում է Կառավարությունը յուրաքանչյուր մարզի համար: Նրա թեկնածությունը առաջադրում է Առողջապահության նախարարությունը:

Երկաստիճան համակարգի երկրներից Մեծ Բրիտանիայում Բժշկական ծառայությունների օմբուդսմենին (Health Service Ombudsman) ընտրում է Պառլամենտը լուծելու բժշկական ծառայությունների հետ կապված վեճերը, որոնք չեն լուծվել Ազգային բժշկական ծառայության (National Health Service) կողմից:Ընդ որում, Բժշկական ծառայությունների օմբուդսմենը այս ոլորտում համարվում է վեճի արտադատական եղանակով լուծման վերջին օղակ:

Պացիենտների իրավունքների պաշտպանության համար Ֆրանսիայում ևս գործում են մի քանի մարմիններ: Այսպես, ցանկացած բժշկական հաստատություն պետք է ունենա Պացիենտների բողոքները քննող հանձնաժողով: Բացի այդ, բժշկական աշխատողների միությունները հիմնել են Կարգապահական պալատներ, որոնք քննում են տրամադրված ոչ պատշաճ բժշկական ծառայությունների վերաբերյալ  պացիենտների բողոքները:

Իռլանդիայում պացիենտների իրավունքների պաշտպանությունը, նախևառաջ, ապահովվում է Բժշկական ծառայությունները վերահսկող մարմնի (Health Service Executive) կողմից, իսկ օմբուդսմենը քննում է հանրային մարմինների, այդ թվում՝ Բժշկական ծառայությունները վերահսկող մարմնի գործողությունների, անգործությունների դեմ բերված բողոքները:

Միաստիճան համակարգի արդյունավետությունը անկախության և օպերատիվ գործելու առումով բազմիցս կասկածների տեղիք է տվել:

       Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ պացիենտների իրավունքների պաշտպանության խնդրի համապարփակ կարգավորման նպատակով նպատակահարմար է թվում երկաստիճան համակարգը: Առաջին աստիճանում վեճերը կքննվեն բուժհաստատություններում ստեղծվելիք համապատասխան մարմինների կողմից, իսկ չլուծվելու դեպքում կտեղափոխվեն ավելի բարձր հարթակ` բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակ:

       Հարկ է Նախագծով սահմանել, որ մինչև Հաշտարարին դիմելը պացիենտը պետք է դիմի բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողին, որը պետք է օրենքով կամ ներքին կանոնակարգով սահմանված ընթացակարգով քննի բողոքը և դրա վերաբերյալ պատասխան ներկայացնի:

       Այն դեպքում, երբ վեճը պացիենտի նախընտրած տարբերակով լուծում չի ստանում, նա կարող է դիմել բժշկական համակարգի հաշտարարին: Ի դեպ, Մեծ Բրիտանիայում, ևս նախքան բժշկական ծառայությունների օմբուդսմենին դիմելը պացիենտը պետք է համապատասխան բժշկական հաստատությանը կամ բժշկին դիմած լինի:

       6.4.2. Նախագծով անհրաժեշտ է կարգավորել նաև Հաշտարարի կողմից պացիենտների բողոքների քննման ընթացակարգը:

       Հարկ է նկատի ունենալ, որ Հաշտարարը կարող է պահանջի քննությունն իրականացնել բանավոր լսումների և (կամ) փաստաթղթերի և նյութերի ուսումնասիրության հիման վրա: Ընդ որում, բանավոր լսումները, որպես կանոն, պետք է ընթանան դռնբաց, եթե Հաշտարարի կողմից բողոքի քննությունը դռնփակ անցկացնելու մասին որոշում չի կայացվել՝ Նախագծով սահմանված հիմքերով:

       Նախագծով անհրաժեշտ է բողոքները լիարժեք և օպերատիվ քննելու համար Հաշտարարին օժտել անհրաժեշտ գործիքակազմով: Ընդ որում, Խորհուրդը  Հաշտարարի ներկայացմամբ կարող է հաստատել պահանջների քննության գործընթացը կարգավորող կանոններ:

 

6.5. ՀԱՇՏԱՐԱՐԻ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆԸ ԵՆԹԱԿԱ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

       6.5.1. Երկաստիճան համակարգ սահմանելու դեպքում անհրաժեշտ է Նախագծով լուծել հետևյալ հարցերը՝ ու՞մ դեմ կարող է պահանջ ներկայացնել պացիենտը և ո՞ր պահանջներն են ենթակա Բժշկական համակարգի հաշտարարի քննությանը:

       Միջազգային փորձի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Բժշկական օմբուդսմենը կարող է քննել և՛ բժշկական հաստատությունների, և՛ անհատ ձեռնարկատեր հանդիսացող բժիշկների ու պացիենտի միջև ծագած վեճերը:

       Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքը, սահմանելով մարդու առողջության պահպանման սահմանադրական իրավունքի իրականացումն ապահովող բժշկական օգնության և սպասարկման կազմակերպման, իրավական, տնտեսական և ֆինանսական հիմունքները, տալիս է Բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնող հասկացության բնորոշումը: Այսպես Բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողը` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով լիցենզավորված, բժշկական օգնության և սպասարկման որոշակի տեսակ կամ տեսակներ իրականացնող անհատ ձեռնարկատեր կամ իրավաբանական անձ՝ անկախ կազմակերպական-իրավական տեսակից, իրավական վիճակից և սեփականության ձևից, կամ պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմին չհանդիսացող պետական կամ համայնքի հիմնարկ:

       Այսպիսով վերոգրյալ սահմանումը ընդգրկում է և՛ իրավաբանական անձանց և՛ անհատ ձեռնարկատերերին, ուստի պացիենտի իրավունքների առավել լայն պաշտպանություն ապահովելու համար Նախագծով պետք է սահմանել, որ պացիենտը կարող է ներկայացնել բողոք ցանկացած բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողի դեմ:

       6.5.2. Անդրադառնալով Հաշտարարի քննությանը ենթակա պահանջներին՝ պետք է նշել, որ բժշկական հաշտարարի իրավասության տիրույթում կարող են դիտարկվել պացիենտի և բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողի միջև ծագած ինչպես գույքային, այնպես էլ ոչ գույքային բնույթի վեճերը:

       Այս առումով, միջազգային փորձը միասնական չէ, սակայն կան վեճեր, որոնք երկրների մեծամասնությունում ենթակա են քննության Բժշկական համակարգի հաշտարարի կողմից, օրինակ՝ բժշկական սխալը, բժշկական սպասարկման արդյունքում առաջացած վնասների փոխհատուցումը, ոչ պատշաճ բժշկական ծառայություններ մատուցելը, պացիենտի իրավունքները ոտնահարելը:

       Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 2-րդ գլխով սահմանված են պացիենտների իրավունքները, ընդ որում նույն օրենքը նախատեսում է պարտականություններ բժշկական օգնության և սպասարկում իրականացնողի և բուժաշխատողների համար:

       Այսպիսով, Նախագծով պետք է սահմանել, որ պացիենտը կարող է դիմել Հաշտարարին, եթե գտնում է, որ բժշկական օգնության և սպասարկում իրականացնողի գործողություններով կամ անգործությամբ խախտվել է իր Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով, օրենքով և դրա հիման վրա ընդունված այլ իրավական ակտերով նախատեսված իրավունքները կամ չեն ապահովվել այդ իրավունքների իրականացման համար անհրաժեշտ պայմաններ:

       Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Նախագծով անհրաժեշտ է Հաշտարարի քննությանը ենթակա պահանջների շրջանակը կանխորոշել այն հաշվարկով, որ հնարավորինս ընդգրկվեն պացիենտ-բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողի միջև առաջացող և վեճերը: Ընդ որում, Նախագծով գույքային պահանջների ներկայացման համար անհրաժեշտ է առավելագույն շեմ սահմանել 10 միլիոն դրամի չափով:

      

6.6.. ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՀԱՇՏԱՐԱՐԻ ԿՈՂՄԻՑ ԸՆԴՈՒՆՎՈՂ ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԻ ԲՆՈՒՅԹԸ

       6.6.1. Պացիենտների իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմները հետազոտող իրավաբանները գտել են, որ այն երկրներում, որտեղ պացիենտների օմբուդսմենի, հաշտարարի կամ պացիենտ-բժշկական հաստատություն վեճը լուծող այլ մարմինների որոշումներն ունեն խորհրդատվական բնույթ և օժտված չեն պարտադիրության հատկանիշով, մեծ է բժշկական հաստատությունների կողմից դրանք անտեսելու ռիսկը, ինչի արդյունքում վեճի այլընտրանքային լուծման այդ եղանակը չի ծառայում իր նպատակին և պացիենտի խախտված իրավունքները չեն վերականգնվում:

       Բժշկական համակարգի հաշտարարի որոշումները այս ինստիտուտի երկաստիճան համակարգի երկրներում օժտված են պարտադիրությամբ, օրինակ՝ Մեծ Բրիտանիայում, Բելգիան, որը միաստիճան համակարգի երկիր է, ևս Բժշկական օմբուդսմենի որոշումներին տվել է պարտադիր ուժ:

       Հաշվի առնելով պացիենտների խախտված իրավունքների վերականգնման և այդ առումով բժշկական հաստատությունների կողմից գործնական քայլերի իրականացումն ապահովելու, և իր վերջո այս ինստիտուտի արդյունավետության երաշխավորման անհրաժեշտությունը՝ Նախագծով հարկ է սահմանել Հաշտարարի որոշումների պարտադիրության և կատարելիության (դատարանի կողմից այդ որոշման ճանաչում և դրա հիման վրա կատարողական թերթի տրամադրում) հատկանիշներ:

       Այս առումով Նախագծով անհրաժեշտ է սահմանել այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում  Հաշտարարի որոշումը կստանա պարտադիր բնույթ: Որպես այդպիսի պայմաններ կարող են դիտարկվել պացիենտի կողմից որոշակի ժամկետում հաշտարարի որոշմանը չառարկելու և դրան համաձայնություն տալու դեպքերը:

       Որպես վերոգրյալի շարունակություն՝ Բժշկական համակարգի հաշտարարի որոշման պարտադիրությունը պետք է ապահովվի պետական հարկադրանքով, մասնավորապես, երաշխավորվի դրա կատարումը Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության միջոցով:

 

6.7. ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՀԱՇՏԱՐԱՐԻ ԳՐԱՍԵՆՅԱԿԻ ՖԻՆԱՆՍԱՎՈՐՈՒՄԸ

       6.7.1. Բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակի բնականոն գործունեությունն ապահովելու համար անհրաժեշտ է Նախագծով սահմանել դրա ֆինանսավորման կարգը:

       Հաշտարարի ինստիտուտ նախատեսող երկրների մեծ մասում այն ֆինանսավորվում է բժշկական հաստատությունների կողմից (Ֆինլանդիա, Բելգիա, Ֆրանիսա, Շվեցարիա): Այդպիսով փորձ է արվում բացառել այս անկախ մարմնի հնարավոր կախվածությունը պետական մարմիններից: Իսկ այն երկրներում (Ավստրիա, Նորվեգիա, Լատվիա Հունաստան), որտեղ Բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակը ֆինանսավորվում է պետական միջոցների հաշվին, սահմանված է պետական մարմիններին, հաճախ Առողջապահության նախարարությանը հաշվետվություններ, ֆինանսական միջոցների տնօրինման հետ կապված փաստաթղթեր ներկայացնելու պարտականություն:

       Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ Հաշտարարի անկախությունն ու ինքնավարությունն ունի առանցքային նշանակություն այս ինստիուտի առջև դրված խնդիրների լիարժեք իրականացման համար՝ անհրաժեշտ է Նախագծով սահմանել, որ Հաշտարարի գրասենյակը ֆինանսավորվում է բժշկական հաստատությունների կողմից, որոնք ծածկում են կառույցի գործունեության ընթացիկ ծախսերը:

 

  1. ՆԱԽԱԳԾԻ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԱՌԱՐԿԱՆ, ՆՊԱՏԱԿԸ ԵՎ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ
    • Նախագիծը կարգավորելու է Հաշտարարի կողմիցբժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողի դեմ պացիենտների ներկայացրած պահանջների քննության կարգը,  Բժշկական համակարգի հաշտարարի կարգավիճակը, Հաշտարարի գրասենյակի ստեղծման և գործունեության կարգն ու պայմանները և պացիենտների իրավունքների պաշտպանության հետ կապված այլ իրավահարաբերություններ:
    • Նախագծի նպատակը պացիենտների իրավունքների և շահերի պաշտպանությունն է, նրանց պահանջների մասնագիտացված, արագ, արդյունավետ և անվճար քննությունը,Բժշկական համակարգի նկատմամբ հանրության վստահության բարձրացումը և բողոքների ավելացումը:
    • Որպես Նախագծի նախնական կառուցվածք նախատեսվում է հետևյալը՝

Գլուխ  1. Ընդհանուր դրույթներ

Գլուխ 2. Բողոքները եվ դրանց քննության կարգը

Գլուխ 3. Բժշկական համակարգի հաշտարարը

Գլուխ 4. Բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակի իրավական կարգավիճակը եվ կառավարումը

Գլուխ 5. Բժշկական համակարգի հաշտարարի հաշվետվությունը, համագործակցությունը պետական մարմինների եվ բժշկական հաստատությունների հետ

Գլուխ 6. Բժշկական համակարգի հաշտարարի գրասենյակի ֆինանսավորումը

Գլուխ 7. Բժշկական օգնություն եվ սպասարկում իրականացնողների պատասխանատվությունը

Գլուխ 8. Անցումային դրույթներ:

 

  1. ԱՌԱՎԵԼՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Հայեցակարգի ընդունումը իրավական հիմք կհանդիսանա Նախագծի մշակման համար, որով առաջին անգամ կամրագրվի պացիենտների իրավունքների պաշտպանության միջազգայնորեն ընդունված առանձին կառուցակարգ՝ ապահովելով պացիենտների իրավունքների մասնագիտացված, անվճար, արագ և արդյունավետ պաշտպանությունը:

 

  1. ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԳՆԱՀԱՏԱԿԱՆ

Հայեցակարգի ընդունման հետ կապված Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի եկամտային և ծախսային մասերում փոփոխություններ չեն սպասվում, քանի որ այն կիրականացվի ՀՀ առողջապահության նախարարության կողմից:

 

 ԱՄՓՈՓ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ

Հայեցակարգի հաստատմամբ ակնկալվում է ընդունել «Բժշկական համակարգի հաշտարարի գործունեության մասին» ՀՀ օրենքը, որի կիրարկման դեպքում կկանխարգելվեն և կնվազեցվեն պացիենտների իրավունքների խախտումները, կապահովվի խախտված իրավունքների վերականգնման օպերատիվ և անաչառ համակարգ, պացիենտների և բժշկական սպասարկում և օգնություն իրականացնողների միջև վեճերի արագ և անվճար քննությունը: Բացի այդ, բժշկական հաշտարարի ինստիտուտ ներդնելը և դրա գործունեությունը թույլ կտա վեր հանել և գույքագրել առողջապահական համակարգի այլ խնդիրներ` հնարավորություն տալով դրանց լուծման միջոցով բարելավել ոլորտի ընդհանուր վիճակը, ինչպես նաև նվազեցնել դատարանների ծանրաբեռնվածությունը:

 

  • Обсуждалось

    14.06.2017 - 30.06.2017

  • Тип

    Протокольное решение

  • Область

    Здравоохранение

  • Министерство

    Министерство здравоохранения

Отправить письмо автору проекта

Ваше предложение будет опубликовано на сайте в течение 10 рабочих дней

Отмена

Просмотры 7761

Принт

Предложения

"Տնտեսական իրավունքի կենտրոն" Հասարակական կազմակերպություն

17.06.2017

Հարգելի գործընկերներ, Մեր կազմակերպությունը ողջունում է քննարկվող նախագծի շրջանառությունը: Մենք համակարծիք ենք նախագծի հեղինակների հետ, որ վաղուց արդեն հասունացել էր ՀՀ քաղաքացիների առողջապահական իրավունքի պաշտպանության անկախ ինստիտուտի ձեւավորումը: Այդ խնդիրը բավականին հիմնավոր կերպով ներկայացված է նախագծի հիմնավորման մեջ. առկա իրավիճակի սթափ ու օբյեկտիվ վերլուծություն, միջազգային փորձի հարուստ վերլուծություն: Այդուհանդերձ մենք ունեն մի շարք տարակարծություններ նախագծի հետ: Առաջին հերթին դա վերաբերում է ինստիտուտի բովանդակությանն ու գլխավոր նպատակներին: Այսպես, մեր կազմակերպությունը քննարկվող նախագծի առնչությամբ իր տեսակետը պատշաճ կերպով 2017 թ. ապրիլի 28-ին www.e-draft կայքում ներկայացրել էր իրավական ակտի հեղինակին` «Մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային ռազմավարությունից բխող 2017-2019թթ. գործողությունների ծրագիրը հաստատելու մասին» ՀՀ կառավարության որոշման նախագծի քննարկման ժամանակ: Առաջարկության մեջ նշված էր, որ նախագծով նախատեսվող Բժշկական հաշտարարի ինստիտուտի ներդրումը չի համապատասխանում ՀՀ Նախագահի 2012 թվականի հոկտեմբերի 29-ի ՆԿ-159-Ն կարգադրությամբ հաստատված ՙՄարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային ռազմավարությանը՚: Մասնավորապես, դրա 21-րդ կետով հստակ երաշխավորվում է ՀՀ քաղաքացու առողջության պահպանման իրավունքը, եւ ոչ թե բժշակական իրավունքի, ինչը առողջապահական իրավունքի սոսկ փոքր մասն է: Այդ իսկ պատճառով մենք կարծում ենք, որ նախագիծը պետք է վերանվանվի ՙՀՀ քաղաքացու Առողջության իրավունքի պաշտպանի ինստիտուտի մասին՚, ինչը բնականաբար պետք է վերամշակվի դրան համապատասխան: Մենք այդ կարծիքին ենք, քանի որ Հայաստանում մեծ չափերի են հասնում ՀՀ քաղաքացիների առողջ ապրելու իրավունքի ոտնահարման ծավալները, առողջապահության ոլորտում հսկայական են ստվերային շրջանառության ծավալներն ու կոռուպցիոն ռիսկերը: Ավելին, պաշտպանված չեն նաեւ առողջապահության ոլորտի աշխատողների իրավոնւքները: Այդ կապակցությամբ մեր կազմակերպությունը մշակել է ՙՀՀ քաղաքացու Առողջության իրավունքի պաշտպանի գործունեության մասին՚ ՀՀ օրենքի հայեցակարգը եւ անհրաժեշտության դեպքում կարող ենք ներկայացնել Ձեր քննարկմանը: Այդ հայեցակարգով խնդիր է դրվում ոչ թե պարզապես պաշտպանել պացիենտի ճիշտ բուժում ստանալու իրավունքը, ինչը պակաս կարեւոր չէ, այլ` պաշտպանել ՀՀ քաղաքացու առողջ ապրելու իրավունքը, ինչը սահմանված է ՀՀ սահմանադրությամբ: Ընդ որում, հայեցակարգով նախատեսվում է ոչ միայն ՀՀ քաղաքացիների առոջ ապրելու իրավունքի, այլ նաեւ առողջապահության ոլորտի աշխատողների իրավունքների պաշտպանություն: Ի դեպ այդ հայեցակարգը համատեղ քննարկելու նպատակով 2017 թ. մայիսի 22-ին մեր կազմակերպության կողմից պաշտոնական առաջարկություն է ներկայացվել ՀՀ առողջապահության նախարարին: Առաջարկին ի պատասխան մենք 2017 թ. մայիսի 29-ին ստացել ենք ՀՀ առողջապահության նախարարության աշխատակազմի ղեկավարի պատասխանը, որում մասնավորապես ասվում է, որ մեր հայեցակարգը նախարարի հետ քննարկելու մասին կհաղորդվի լրացուցիչ կերպով: Առ այսօր այդպիսի հրավեր չենք ստացել: Կարծում եմ, որ քննարկումը պետք է նախորդեր նախագիծը ՀՀ կառավարությանը ներկայացնելուն, որի ժամանակ քննարկվող նախագծում տեղ չէին գտնի մի շարք դրույթներ, որոնք ուղղակիորեն հակասում են ՀՀ կառավարության որոշումից ավելի վեր կանգնած իրավական ակտի դրույթներին: Հուսով եմ, որ այժմ կկայանա լուրջ քննարկում նշված հարցի շուրջ, որի ժամանակ էլ կներկայացնեմ մեր կազմակերպության դիրքորոշումները քննարկվող նախագծում տեղ գտած ՀՀ օրենսդրությանը հակասող այլ դրույթները: Մովսես Արիստակեսյան ՙՏնտեսական իրավունքի կենտրոն՚ ՀԿ նախագահ

Узнать больше