Հիշել նախագիծը

«ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔԻ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԻՆ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

ՆԱԽԱԳԻԾ

արձանագրային

 

 

«ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔԻ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԻՆ ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 

          Հավանություն տալ «Առողջապահության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի հայեցակարգին՝ համաձայն հավելվածի: 

 

 

 

Հավելված

ՀՀ կառավարության

2017 թվականի ....-ի ....-ի նիստի

N ... որոշման

 

 

ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳ

«ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔԻ 

 

  1. ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ 

   «Առողջապահության մասին» նոր օրենքի ընդունման անհրաժեշտությունը կապված է առողջապահական բնագավառի նշանակալի փոփոխությունների հետ, որոնք տեղ են գտել ներկայիս գործող օրենքի ընդունումից ի վեր և ներկայումս իրականացվող բարեփոխումներով։ Դրանք առնչվում են բնագավառի գործունեության բոլոր ուղղություններին։

   Անգնահատելի է գործող օրենքի նշանակությունը և դերը անկախ պետականության ձեռքբերումից հետո առողջապահական բնագավառի կայացման գործում. այն հստակ լուծումներ է պարունակում այդ ժամանակ ի հայտ եկած խնդիրների լուծման գործընթացում, և վերջին քսան տարիների ընթացքում բարեփոխումների իրականացման հիմք է հանդիսացել։ Այն ենթարկվել է բազմաթիվ փոփոխությունների բնագավառի նոր և արդիական խնդիրների օրենսդրական կարգավորումներն ապահովելու նպատակով։ Ներկայումս առողջապահական բնագավառում ընթացող բարեփոխումների գործընթացը, ինչպես նաև մի շարք նոր ուղղություններով իրականացվող ծրագրերը անընդհատ կարիք են առաջացնում օրենքում կատարել համապատասխան փոփոխություններ, սակայն գործող օրենքում իրականացվելիք փոփոխությունների ծավալից ելնելով` նպատակահարմար է մշակել և ընդունել նոր օրենք։

   Նոր օրենքի ընդունման անհրաժեշտությունը կապված է նաև Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանադրական փոփոխությունների հետ։ Հիմնվելով Սահմանադրության վրա` առողջապահության բնագավառի գործունեության  բոլոր հիմքերը պետք է սահմանված լինեն օրենքով: Ներկայումս նոր մոտեցումների, գաղափարների ներդրումը և իրականացումը բացառապես կապված է օրենքի կարգավորումների հետ։ Այս առումով, օրենքը կպարունակի մի շարք դրույթներ, որոնք երբևէ արտացոլված չեն եղել Հայաստանի Հանրապետության օրենքներում։

 

  1. ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԵՆԹԱԿԱ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԱՄՓՈՓ ԲՆՈՒԹԱԳԻԻՐԸ

 

   Հարկ է նշել որ ներկայիս առողջապահության բնագավառի  օրենսդրական կարգավորման դաշտը ձևավորվում է մի շարք օրենքներով, որոնք իրենց բովանդակությամբ արդեն իսկ չեն համապատասխանում ներկայիս և ընթացող բարեփոխումների հրամայականին։ Սա առաջին հերթին վերաբերվում է հանրային առողջության ոլորտին, ուստի նոր օրենքը պարունակելու է հանրային առողջության իրավական կարգավորման անհրաժեշտ հիմքերը` հստակ տարանջատելով ոլորտի զուտ հանրային առողջապահական խնդիրները և դրա գործառույթները բնագավառում իրականացվող տեսչական գործողություններից՝ հսկողություն և վերահսկողություն իրականացնելու տեսանկյունից:

   Առողջապահական բնագավառում վերջին քսան տարիների ընթացքում նշանակալի փոփոխություններ են տեղի ունեցել առկա խնդիրների ընկալման, նոր մասնագիտական հասկացությունների, դրանց մեկնաբանման առումով ոչ միայն Հայաստանի Հանրապետությունում, այլ նաև միջազգային ոլորտում, ի հայտ են եկել նոր մարտահրավերներ, փոխվել են առողջապահական համակարգից բնակչության սպասելիքները, գիտատեխնիկական առաջընթացին զուգահեռ ձևավորվել են նոր մոտեցումներ։ Փոխվել են առողջապահական համակարգերին ներկայացվող պահանջները, դրանցում իրականացվող ծառայություններին ներկայացվող որակի և համընդհանուր հասանելության պահանջները։ Առանձնակի ուշադրություն է դարձվում սոցիալապես անապահով և խոցելի խմբերին պետության կողմից երաշխավորված բժշկական օգնության և սպասարկման տրամադրման հետ կապված խնդիրներին։

Հանրային առողջության պահպանումը, հիվանդությունների կանխարգելումը և առողջ ապրելակերպի խթանումը, որպես հանրային առողջապահության հիմնարար ուղղություններ, սահմանված են Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (այսուհետ` ԱՀԿ) կողմից:

   «Առողջապահության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում «Հանրային առողջություն» վերտառությամբ առանձին գլուխ կսահմանվի։ Ներկայումս հանրային առողջության և բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման հետ կապված հարաբերությունները կարգավորվում են «Հայաստանի Հանրապետության բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով, որն ընդունվել է 1992 թվականին և լրացման ու արդիականացման կարիք ունի՝ հանրային առողջություն և առողջապահություն գաղափարների սահմանման, ժամանակակից իրավահարաբերությունների կարգավորման տեսանկյունից:

   Ներկայումս հանրային առողջությունը, հանդիսանալով առողջապահական համակարգի կարևոր բաղկացուցիչ մաս, չունի օրենսդրական լիարժեք կարգավորում և օրենսդրական դաշտի բացակայության արդյունքում երկրում չկա ձևավորված հանրային առողջության ապահովման միջազգայնորեն ընդունված մոտեցում. բնակչության առողջությունը չի դիտվում որպես մարդու հիմնական իրավունք և կարևորագույն միջգերատեսչական խնդիր, բնակչությունը լիովին իրազեկված չէ իր իրավունքների, պարտականությունների և պատասխանատվության մասին:

   «Առողջապահության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի ընդունմամբ կկանոնակարգվեն հանրային առողջության ապահովման հետ կապված հարաբերությունները, կսահմանվեն հանրային առողջության ապահովման իրավական հիմքերը և արդյունքում կներդրվեն գործուն մեխանիզմներ հանրային առողջությանը սպառնացող վտանգները, սպառնալիքները և ռիսկերը կանխելու համար: Առաջին անգամ օրենքով կսահմանվեն հանրային առողջապահության ոլորտի հիմնական հասկացությունները, կտարանջատվեն վերահսկողական և հանրային առողջապական ծառայությունները:

   Ժամանակակից միջազգային մոտեցումներին համապատասխան առողջապահական համակարգերի գործունեության կենտրոնում ոչ միայն բնակչության կարիքներն են, որոնք ինքնին կարևոր են, այլ անհատապես յուրաքանչյուր մարդու և  քաղաքացու առողջության պահպանման և պատշաճ որակի առողջապահական ծառայությունների ստացման հնարավորության ապահովումը։ Նորագույն տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը առողջապահական համակարգերը դարձրել է առավել ճկուն և արձագանքող, թափանցիկ և մատչելի, ուղղված մարդու առողջապահական կարիքների բավարմանը։ «Մարդակենտրոն» քաղաքականությունն առողջապահության բնագավառում հիմնարար սկզբունք է, ուստի նոր օրենքի բոլոր բաժինները մշակվելու են այս սկզբունքի հիման վրա, օրենքը դարձնելով ավելի հասցեական։

   «Առողջապահության մասին» նոր օրենքում ամրագրվելու է նաև առողջապահական ծառայություններով բնակչության համընդհանուր ընդգրկման գաղափարը:   

   Այսպես, երկրում սկսվել են էլեկտրոնային առողջապահության ներդրմանն ուղղված աշխատանքները, բժշկական արտադրատեսակների շրջանառության կարգավորմանն ուղղված, դրանց գրանցման  գործընթացը, հետևաբար դրանց, ինչպես նաև բժշկական էթիկայի սկզբունքների օրենսդրորեն ամրագրումը, պացիենտների և բուժաշխատողների իրավունքների և պարտականությունների, նրանց գործունեության սահմանափակումները ամրագրումը, մի շարք առողջապահական հասկացությունների ժամանակակից սահմանումների ամրագրումն առանձին բաժիններով ներկայացված կլինեն նոր օրենքի նախագծում։

 

 

  1. ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ ԵՎ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐԸ

 

   Օրենքի առաջին գլուխը վերաբերվում է կարգավորման ընդհանուր դրույթներին։ Սահմանվելու են նոր օրենքի կարգավորման առարկան, առողջապահական օրենսդրության շրջանակը, վավերացված միջազգային պայմանագրերի դրույթների ազգային օրենդրության գերակայությունը։ Սահմանվելու են օրենքում օգտագործվող հիմնական հասկացությունները, ընդ որում նորացվելու են գործող օրենքի սահմանումները ժամանակակից մոտեցումների հիման վրա, ավելացվելու են մի շարք նոր հասկացություններ, որոնք ներկայումս կիրառվում են, բայց որևէ իրավական ակտով սահմանված չեն և հաճախ իրարամերժ և հակասական մեկնաբանությունների առարկա են դառնում։

Նույն գլխում հստակեցվելու են առողջապահության բնագավառում պետական քաղաքականությունը որպես հանրության առողջության պահպանում և բարելավում,  մարդու առողջության պահպանման իրավունքի իրականացում և պաշտպանություն,  բժշկական  ծառայությունների անվտանգության, արդյունավետության և որակի ապահովում և բարելավում, բժշկական  ծառայությունների մատչելիության և հասանելիության ապահովում, հիվանդությունները կանխարգելելու, վաղ հայտնաբերելու, ախտորոշելու ու բուժելու պետական աջակցության ցուցաբերում:

Ամրագրվելու են պետական քաղաքականության հիմնական սկզբունքները` սահմանելով, որ այն`

  1. հանրության առողջությունը հասարակության զարգացման և ազգային անվտանգության գործոն է,
  2. մարդու բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալու իրավունքի ապահովումն է,
  3. հանրային առողջության պաշտպանության համար պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների, կազմակերպությունների և անհատների գործունեության և փոխգործակցության ապահովումն է,
  4. առողջության առաջնային պահպանման ծառայությունների հիմքի վրա անհատներին և ընտանիքներին առավել մատչելի և արդյունավետության վրա հիմնված բժշկական ծառայությունների կազմակերպման առաջնահերթությունն է,
  5. հիվանդությունների կանխարգելման, բնակչության հիգիենիկ և համաճարակային անվտանգությունն է,
  6. սոցիալապես անապահով ու առանձին խոցելի խմբերի առողջության ապահովման գերակայությունն է,
  7. սոցիալապես ոչ խոցելի, սակայն ազգային անվտանգության ապահովման առումով կարևոր խմբերի, այդ թվում երեխաների, վերարտադրողական տարիքի կանանց առողջության ապահովման գերակայությունն է
  8. 8. առողջապահության բնագավառում հավասարության և սոցիալական արդարության ապահովումն է,
  9. քաղաքային և գյուղական բնակավայրերում առողջապահական կազմակերպությունների և բժշկական ծառայությունների հասանելիության համաչափ զարգացման և հանրության առողջության ցուցանիշների բարելավման ապահովումն է:

   Օրենքի նախագծում առանձին հոդվածներով սահմանվում են առողջության պահպանման և բժշկական օգնության ու սպասարկման հիմնական սկզբունքները և  առողջության պահպանման առաջնահերթությունները։

   Այս գլխում սահմանվում է  առողջապահության բնագավառի լիազոր մարմինը և, որ այն յուրաքանչյուր հինգ տարին մեկ անգամ մշակում է և ներկայացնում է կառավարության հաստատմանը բնագավառի զարգացման ռազմավարությունը, ինչպես նաև հանրային քննարկման է ներկայացնում ռազմավարական ծրագրի իրականացման արդյունքների վերաբերյալ ազգային զեկույցը։                                            

   Օրենքի նախագծի երկրորդ գլուխը սահմանում է առողջապահության բնագավառում պետական կառավարումը, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության կառավարության` պետական կառավարման լիազոր մարմնի իրավասությունը, Հայաստանի Հանրապետության պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների իրավասությունը և  լիազորությունները։           

   Օրենքի նախագծի երրորդ գլխում սահմանվում են առողջապահության բնագավառում իրականացվող գործունեությանն ուղղված հանրության առողջության պահպանմանը և ամրապնդմանը,  անհատական և հանրային առողջապահական ծառայությունների տրամադրմանը, հիվանդությունների կանխարգելմանը, ախտորոշմանը, բուժմանն ու առողջության վերականգնմանը, բուժաշխատողների մասնագիտական գիտելիքների և կարողությունների, պրակտիկ ունակությունների, ինչպես նաև շարունակական մասնագիտական զարգացմանը, առողջության պահպանման նոր առաջադեմ մեթոդների ու տեխնոլոգիաների ներդրման սկզբունքները:

   Օրենքի նախագծի չորրորդ գլխում սահմանվում է, որ առողջապահության բնագավառում իրականացվող բժշկական օգնություն և սպասարկման ձևերը և մակարդակները։ Բժշկական օգնության և սպասարկման կազմակերպման ձևերը հետևյալն են․ հիվանդանոցային,  արտահիվանդանոցային և շարժական: Սահմանվում են կազմակերպման ձևերի նպատակները։

           Սահմանվում է առողջապահության բնագավառում իրականացվող բժշկական օգնություն և սպասարկման մակարդակները         ըստ ծառայությունների մատուցման մասնագիտական ծավալների, սահմանվում է ըստ բժշկական օգնության և սպասարկման մակարդակների մատուցվող ծառայությունների սահմանափակումները և բոլոր մակարդակներում կազմակերպման առանձնահատկությունները և սահմանափակումները։

Սահմանվում է բժշկական օգնության ու սպասարկման կազմակերպման մակարդակները՝ հաշվի առնելով բնակչության խտությունը, աշխարհագրական դիրքը, կլիմայական պայմանները, հասանելիությունը և այլ հանգամանքներ:

          Սահմանվում է բժշկական օգնության և սպասարկման իրականացման համար ներկայացվող պարտադիր սանիտարական և համաճարակաբանական նորմերի մշակման, հաստատման և կիրառման պարտադիր պահանջները:

   Նախագծի հինգերորդ գլխում սահմանվում են առողջապահության բնագավառում լիցենզավորման պարտադիր պահանջը, լիցենզավորման ենթակա գործունեության տեսակները և դրանց ներկայացվող պարտադիր պահանջներն ու պայմանները լիազոր մարմնի առաջարկով ՀՀ կառավարության հաստատման պահանջը։

   Օրենքով սահմանվում է, առողջապահության բնագավառում լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացման լիցենզիան տրվում է 7 տարի ժամկետով, որից հետո նույն գործունեությունը շարունակելու համար սահմանվում է վերալիցենզավորման պարտադիր պահանջ։

   Առանձին դրույթով սահմանվում է, որ լիազոր մարմինը կմշակի օրինակելի զարգացման ծրագրի ձև, երկարաժամկետ ռազմավարություն, որը կներառի ընդհանուր կառավարմանը, ծառայությունների որակի բարելավմանը և հանրային առողջապահական վտանգների դեմ իրականացվող գործողություններին, ինֆեկցիաների վերահսկմանը, ֆինանսական կառավարմանը և կադրային հագեցվածությանը, դեղերով, բժշկական սարքավորումներով և բժշկական արտադրատեսակներով հագեցվածությանը վերաբերող դրույթներ, և կներկայացնի ՀՀ կառավարության հաստատմանը:                                              Առանձին հոդվածով կսահմանվեն լիազոր մարմնի որոշմամբ  լիցենզիաների կասեցման և դադարեցման պայմանները։    

   Օրենքի նախագծի վեցերորդ գլուխը ամբողջությամբ սահմանում է առողջապահության բնագավառի ֆինանսավորման աղբյուրներըառողջապահության բնագավառում գործունեություն իրականացնողներին ներկայացվող ֆինանսական հաշվետվողականության և ֆինանսական գործունեության թափանցիկության պարտադիր պահանջները։    

  ՀՀ Սահմանադրության 85 հոդվածի 2-րդ մասի պահանջին  համապատասխան սահմանվում է  ՀՀ պետական նպատակային ծրագրերի շրջանակներում իրականցվող բժշկական օգնության և սպասարկման հիմնական տեսակների ցանկը։ Սահմանում է,  որ լիազոր մարմինը պետական բյուջեի շրջանակներում, առողջապահական բնագավառի բնակչության առողջության պահպանման և բարելավման ծրագրերի շրջանակներում հաստատում է պետական բյուջեի կողմից ֆինանսավորվող ծառայությունների ցանկը և դրանց իրականացման կարգերը։

   Այս գլխի հոդվածներով նաև սահմանվում են սոցիալական պաշպանվածության, սոցիալապես անապահով բնակչության և խոցելի խմբերի, երեխաների, վերարտադրողական տարիքի կանանց առողջության պահպանման ապահովման դրույթները։

   Սահմանվում է պետական պատվերի շրջանականերում իրականացվող դեպքերի անհատական վարման գործառույթները:

  Սահմանվում են առողջապահության բնագավառում գործունեություն իրականացնողների կողմից համավճարներ և վճարովի, պետական մասնակցությամբ ծառայություններ մատուցելու օրենսդրական կարգավորումները, այդ թվում արգելող նորմերը։ Մասնավորապես, արգելվում է համավճարի և վճարովի ծառայությունների կիրառումը բնակչության առողջության պահպանման և բարելավման ծրագրերի շրջանակներում ընդգրկված՝ ծառայությունների ամբողջ ծավալով  ֆինանսավորվող բնակչության խմբերի նկատմամբ` իրառում, ընդհուպ մինչև գործունեության կասեցումը և դադարեցումը։                                                  

   Օրենքով նախատեսվում է սամանել դրույթներ Հայաստանի Հանրապետությունում առողջության ապահովագրության մեխանիզմների ներդրման վերաբերյալ։

   Օրենքով նախատեսվում է Հայաստանի Հանրապետությունում առողջապահության նախարարին լիազորել  ընդունելու նորմատիվ իրավական ակտեր` պետության կողմից երաշխավորված անվճար եվ արտոնյալ պայմաններով բժշկական օգնության եվ սպասարկման ծառայությունների մատուցման մասին պայմանագրի ձևը, բժշկական օգնության և սպասարկման գները, գործունեության ընթացակարգեր, մասնագիտական բնութագերեր և այլ իրավական ակտեր հաստատելու վերաբերյալ:

   Օրենքով նախատեսվում է սահմանել նաև  ֆինանսական գործունեության թափանցկությունը ապահովող սկզբունքները, ներքին և արտաքին պարտադիր աուդիտի պահանջը, ինչպես նաև սահմանում է պարտադիր տարեկան ֆինանսական աուդիտի պահանջ` որպես նախապայման բնակչության առողջության պահպանման և բարելավման ծրագրերի սահմաններում պայմանագրերի կնքման համար։

   Օրենքով սահմանվում է առողջապահության բնագավառում գործունեություն իրականացնողների և պացիենտների միջև ծառայությունների մատուցման պայմանագրերի կնքման պահանջը, որը կներառի կողմերի իրավունքները և պատասխանատվությունը, պացիենտների և բժշկական անձնակազմի իրավունքների խախտման դեպքում դրանց վերականգման կարգը` սահմանելով ֆինանսական փոխհատուցում և քրեական պատասխանատվություն պատճառված վնասների համար։ Առողջապահության բնագավառում գործունեություն իրականացնողների և պացիենտների միջև ծառայությունների մատուցման պայմանագրերի օրինակելի ձևը հաստատում է լիազոր մարմինը:

   Օրենքը նախատեսում է սահմանել, որ  լիազոր մարմինը մշակում և ՀՀ կառավարության հաստատմանն է ներկայացնում պացիենտների հերթագրման կարգը։

   Օրենքը սահմանում է, որ  լիազոր մարմինը կազմում և հրապարակում է ամենամյա առողջապահական ազգային հաշիվներ միջազգայնորեն ընդունված մեթոդաբանության հիման վրա։  

   Սահմանվելու են առողջապահության բնագավառում մարդկային ռեսուրսների զարգացման հետ կապված խնդիրները։ Մասնավորապես, ամբողջական նկարագրությամբ սահմանվելու է բժշկական և բուժքույրական կրթության, առոջապահության բնագավառում աշխատող բժշկական անձնակազմի շարունակական մասնագիտական զարգացման փոխհարաբերությունները։ Ի տարբերություն ներկայումս գործող համակարգի, բացի կլինիկական օրդինատուրայի միջոցով մասնագիտական կրթություն ստանալու հնարավորությունը, սահմանվելու է ռեզիդենտուրայի ներդրումը մասնագիտական կրթության ոլորտում։ Օրենքով սահմանվելու է, որ բժշկական  և բուժքույրական մասնագիտությունների ցանկը սահմանվելու է կառավարության որոշմամբ` հիմքում դնելով օրենքով սահմանված սկզբունքները և չափանիշները։ Որպես մասնագետների կողմից որակյալ ծառայություններ մատուցելու հիմնական նախապայման, օրենքը սահմանելու է մասնագիտական թեստավորման պահանջ՝ մինչև պրակտիկ գործունեության իրականացման սկիզբը։          

   Սահմանվելու է բժիշկ մասնագետներ և բուժքույրերի էլեկտրոնային շտեմարանի ստեղծման և վարման պահանջ, հստակեցնելով այն տվյալները և տեղեկատվությունը /ընդհուպ մինչև պրակտիկ գործունեության ժամանակ ստացված տույժերի, տուգանքների և այլ տեսակի պատասխանատվության ենթարկման փաստերի վերաբերյալ/, շտեմարանում ներառվող տվյալների տրամադրման վերաբերյալ կարգավորումներ, շտեմարանի մեջ ներառման չափանիշները և սկզբունքները, տվյալների պահպանման ժամկետները։  Առանձին հոդվածով սահմանվելու են այն դեպքերը և կարգը, որոնց առաջացման ժամանակ կասեցվում կամ դադարեցվում է բժշկի կամ բուժքրոջ գործունեությունը և դրա վերականգման համար անհրաժեշտ պայմանները և պահանջները։ Սահմանվելու են առողջապահական բնագավառում գործունեություն իրականացնող հաստատությունների կադրային հագեցվածությամբ ապահովելու պահանջներն ու պայմանները անկախ դրանց կարգավիճակից և կազմակերպական իրավական ձևից։

   Կարևորելով մասնագիտական միավորումների հարաճուն դերը առողջապահական բնագավառում` մարդկային ռեսուրսների հետագա զարգացման առումով օրենքով սահմանվելու են կարգավորումներ, որոնք խթանելու են և զարգացնեն մասնագիտական միավորումների կարողությունները` ժամանակի ընթացքում բերելով բժշկական մասնագիտական զարգացման խնդիրների լուծմանը վերաբերվող որոշումների կայացման իրավասության փոխանցմանը մասնագիտական միավորումներին։

   Օրենքով նախատեսվում է կարգավորել արտասահմանյան երկրներում կրթություն ստացած մասնագետների աշխատանքի իրավունքը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում, մասնագիտական կրթության փոխճանաչման սկզբունքները։

   Շարունակական մասնագիտական զարգացման արդյունավեության ապահովման նպատակով սահմանվելու են ՇՄԶ իրականացվող միջոցառումների տեսակները և ձևերը, դրանց արդյունքում գիտելիքի ստացման գնահատման պահանջը և դրանց կրեդիտավորումը։

   Օրենքով սահմանվելու է հայերեն լեզվով, որպես պետական լեզու բժշկական կրթություն ստանալու, ինչպես նաև անգլերենով զուգահեռաբար և համարժեք ուսուցվելու օրենսդրական իրավունք։

   Օրենքի հաջորդող  երկու գլուխներում սահմանվելու են բուժաշխատողի, պացիենտի, առողջապահության բնագավառում գործունեություն իրականացնողների իրավունքները, պարտականությունները, ինչպես նաև բժշկական էթիկայի կանոնները։ Ընդ որում, դրանք սահմանվելու են` հիմնվելով այս փոխհարաբերությունների կարգավորմանը վերաբերվող միջազգային լավագույն փորձի և միջազգայնորեն ընդունված դրույթների հիման վրա։  Սահմանվելու է բժշկական էթիկայի կանոնների կատարման պարտադիր պահանջը և հարակից օրենքներով սահմանվելու են այն տույժերը, տուգանքները կամ սանկցիաները, որոնք կկիրառվեն դրանց չկատարման կամ անտեսման, կամ ոչ պատշաճ կատարման դեպքում։ 

   Օրենքով սահմանվելու է անկախ բժշկական էթիկայի հանձնաժողովի ստեղծման պահանջը` սահմանելով դրա կազմը, անդամների քանակը և  ընտրության չափանիշները, հանձնաժողովի իրավասությունները և պատասխանատվությունը։

   Օրենքով սահմանվում է, որ առողջապահական բնագավառում բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողները մարդու կյանքին սպառնացող իրավիճակներում անկախ նրա ֆինանսական վիճակից, վճարունակ լինելու հանգամանքից, գտնվելու վայրից ռասսայական և կրոնական պատկանելությունից և քաղաքացիությունից պարտավոր են մատուցել անհետաձգելի            բժշկական օգնություն և սպասարկում։ Սույն դրույթը բխում է նաև ՀՀ սահմանադրության 85-րդ հոդվածի պահանջներին համապատասխանեցնելու պահանջից, այսինքն սահմանվում է, որ մարդու կյանքին սպառնացող իրավիճակներում բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնելն անվճար է մարդու համար, անկախ այդ ծառայությունների համար որևէ ֆինանսական աղբյուրից  փոխհատուցում ստանալու հնարավորությունից։

   Օրենքով սահմանվում է բժշկական օգնության և սպասարկման ծառայությունների հասանելիության ապահովման անհրաժեշտության դրույթը  ըստ տարածքային և  ըստ մասնագիտական ծառայությունների սկզբունքների` սահմանելով առողջության առաջնային պահպանման ոլորտում գործունեություն իրականացնող հաստատությունների գործունեության գնահատման ցուցանիշները և առողջության առաջնային պահպանման ոլորտում գործունեություն իրականացնող հաստատություններում աշխատող բժշկական անձնակազմի ծանրաբեռնվածության գնահատման ցուցանիշները։ Օրենքով սահմանվում է, որ վերանշյալ դրույթները հաստատվում են ՀՀ կառավարության կողմից։ Ծառայությունների որակի ապահովման նպատակով սահմանվում է առողջության առաջնային պահպանման ոլորտում բնակչության շրջանում հիվանդությունների կանխարգելման, վաղ հայտնաբերման, հաշվառման, հաղորդման, հետազոտման, ախտորոշման, բուժման և վարման գործելակարգերի պարտադիր կիրառման պահանջը։      

   Օրենքով սահմանվում է առողջության առաջնային պահպանման ոլորտում գործունեություն իրականացնող հաստատությունների կազմում որակի հանձնաժողովների իրականացման պարտադիր պահանջը, ինչպես նաև դրանց կազմը, աշխատանքի հիմնական սկզբունքները, լիազորությունները և պատասխանատվությունը։ Սահմանվում է առողջության առաջնային պահպանման ոլորտում գործունեություն իրականացնող հաստատություններում ախտորոշման, բուժման և վարման գործելակարգերի կիրառման պարտադիր պահանջը։

   Օրենքով սահմանվում է հիվանդանոցային բժշկական օգնության և սպասարկման ոլորտում գործունեություն իրականացնող հաստատությունների գործունեության գնահատման ցուցանիշների հաստատման, ինչպես նաև այդ հաստատություններում աշխատող բժշկական անձնակազմի ծանրաբեռնվածության գնահատման ցուցանիշների նորմավորման պահանջը։ Սահմանվում է հիվանդանոցային բժշկական օգնություն և սպասարկման ոլորտում գործունեություն իրականացնողների կողմից պացիենտների հիվանդությունների հետազոտման, ախտորոշման, բուժման և վարման գործելակարգերի պարտադիր կիրառման, ինչպես նաև դրանց կազմում որակի հանձնաժողովների գործունեության իրականացման պարտադիր պահանջները։ Սահմանվում են հիվանդանոցային բժշկական օգնություն և սպասարկման ոլորտում գործունեություն իրականացնողների կազմում որակի հանձնաժողովների կազմը, աշխատանքի հիմնական սկզբունքները, լիազորությունները և պատասխանատվությունը։ 

   Նախատեսվում է առանձին դրույթով սահմանել առողջապահության բնագավառում բժշկական օգնության և սպասարկման ոլորտում գործունեություն իրականացնող հաստատությունների կողմից պացիենտի ցանկությամբ կամ պահանջով մասնագիտական երկրորդ կարծիքի, այդ թվում էլեկտրոնային տեխնոլոգիաների միջոցով ստացման իրավունքի պահանջը` ամրագրելով, որ արդյունավետ բուժման պատասխանատվությունը՝ նույնիսկ հակասող երկրորդ կարծիքի դեպքում, բուժող բժշկինն է և այն հաստատության, որտեղ իրականացվում է տվյալ պացիենտի բուժումը։ Սահմանվում են նաև երկրորդ կարծիք ստանալու պարագայում ֆինանսական փոխհատուցման սկզբունքները և նման խորհրդատվության տրամադրման մերժման հիմքերը։

   Ելնելով հաճախ առաջացող անհրաժեշտությունից` սահմանվում է առողջապահության բնագավառում բժշկական օգնություն և սպասարկման ոլորտում գործունեություն իրականացնողների կողմից պացինտի կամ նրա օրինական ներկայացուցիչի ցանկությամբ կամ պահանջով պացիենտի հետազոտմանը, հիվանդություների բուժմանը վերաբերվող նյութերի, եզրակացությունների, վարվող փաստաթղթերի և հաշվառմանը, հաշվետվությունների ձևերի ստացման պահանջը։                                                             

   Հիմնվելով հիվանդությունների ախտորոշման, բուժման և վարման բժշկական գործելակարգերի պարտադիր պահանջի վրա` սահմանվում է «բժշկական սխալ» եզրույթը և նման սխալի համար երկուստեք և անմիջականորեն բուժող բժշկի և առողջապահության բնագավառում բժշկական օգնության և սպասարկման ոլորտում գործունեություն իրականացնողների պատասխանատվությունը` հարակից օրենքներում սահմանելով տույժեր և տուգանքներ, բժշկական սխալից առաջացած հետևանքների գնահատման հիման վրա, ընդհուպ քրեական պատասխանատվություն, գործունեության կասեցում կամ լրիվ դադարեցում։ 

   Օրենքով սահմանվում է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում էֆթանազիան արգելվում է։ Միևնույն ժամանակ սահմանվում են այն չափանիշները կամ ցուցիչները, որոնց առաջացման պարագայում առողջապահության բնագավառում բժշկական օգնության և սպասարկման ոլորտում գործունեություն իրականացնողի կողմից միակողմանի որոշմամբ դադարեցվում են պացինտի վերակենդանացման և արհեստական կենսապահովման միջոցառումները։ Օրենքով սահմանվում է նաև կենսապահովման միջոցառումների դադարեցման ժամանակ պացիենտի օրինական ներկայացուցիչների համաձայնությամբ, օրգանների փոխպատվաստման նպատակով, պացիենտի օրգանների ստացումը և առաքումը օրգանների փոխպատվաստման գործունեություն  իրականացնողներին։ Օրենքով սահմանվում է մարդու առողջական վիճակի փորձաքննություն իրականացնելու կարգի հաստատման պահանջը և առանձնահատկությունները․ փորձաքննություն իրականացնող հանձնաժողովի կազմի, դրա անդամների իրավասությունների և պատասխանատվության, փորձաքննություն իրականացնելու առավելագույն ժամկետները. սահմանվում են փորձաքննությունն իրականացնելու մերժման պայմանները։  Օրենքը սահմանում է բժշկական փորձաքննության տեսակները․

  1. ժամանակավոր անաշխատունակության փորձաքննություն,
  2. բժշկա-սոցիալական փորձաքննություն,
  3. ռազմաբժշկական փորձաքննություն,
  4. դատա-բժշկական փորձաքննություն

   5.դատա-հոգեբուժականփորձաքննություն

  1. մասնագիտական համապատասխանության փորձաքննություն,

   7.մասնագիտության հետ կապված ձեռք բերված հիվանդության փորձաքննություն,

  1. բժշկական օգնության որակի փորձաքննություն,
  2. ախտաբանաանատոմիական փորձաքննություն:

   Օրենքով սահմանվում է «բժշկական գաղտնիք» և «անձնական տվյալների գաղտնիություն» եզրույթները, սահմանվում են մարդու հիվանդությունների կանխարգելման կամ բուժման նպատակներով մարդու անհատական տվյալների օգտագործման սահմանափակումները, ինչպես նաև բուժանձնակազմի կողմից դրանց նպատակային օգտագործման, այդ թվում գիտական և հետազոտական աշխատանքների իրականացման ժամանակ նրանց իրավասությունները։ 

   Սահմանվում է առողջապահության բնագավառում բժշկական օգնություն և սպասարկման ոլորտում գործունեություն իրականացնողների կողմից նորարական տեխնոլոգիաների ներդրմանը ներկայացվող պահանջները, սահմանելով, որ դրանք կարող են իրականացվել բացառապես հիմնվելով գիտական հենքի վրա, ինչպես նաև միջազգային փորձից ստացված  տվյալների:            Վարակիչ և ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելումը հանրային առողջության ոլորտում շարունակում են հիմնախնդիր մնալ ողջ աշխարհում, այդ թվում և Հայաստանում: Հիմնախնդիրը մեծանում է անհայտ ծագման, նոր ի հայտ եկող, վերադարձող, դեղակայուն հարուցիչներով վարակիչ հիվանդությունների ի հայտ գալով: Ամբողջ աշխարհն այսօր որդեգրել է «Մեկ առողջության» գաղափարը, որը սակայն կարգավորված չէ Հայաստանի Հանապետության օրենսդրությամբ: Գործող օրենքում լիարժեք կարգավորված չեն ախտանշանային, համախտանշանային և իրադարձության հիման վրա հիմնված հսկողության, «հանրային առողջության ոլորտում միջազգային նշանակության արտակարգ իրավիճակ ներկայացնող» դեպքերի պատրաստվածության և արագ արձագանքման գործընթացները: Այն չի կարգավորում նաև վարակիչ և ոչ վարակիչ հիվանդություններ երկիր ներթափանցման (ներբերում) և դուրսբերման կանխարգելման, վարակիչ և ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման ուղղությամբ «իրական ժամանակում» միջոլորտային համագործակցության հարցերը: Ինչպես նաև սահմանված չեն վարակիչ և ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման ոլորտում կիրառվող հասկացությունները: Սույն օրենքի ընդունումը կկարգավորի նշված հիմնախնդիրներն՝ ապահովելով հստակ իրավական մեխանիզմներ:

          Հիվանդությունների համալիր հսկողության, հիվանդությունների տարածման պատճառների ու պայմանների բացահայտման, բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման նպատակով գործողությունների իրականացման համար անհրաժեշտ են արժանահավատ և անժամանակավրեպ տվյալներ տեղեկատվություն արագ արձագանքում ապահովելու համար: Տեղեկատվության «իրական ժամանակում» ստացումն ապահովվում է շտապ և արտահերթ հաղորդումների միջոցով: Անհրաժեշտ տեղեկատվությունը ստանալու, գրանցելու, հաշվառելու, շահագրգիռ կողմերին  հաղորդելու համար անհրաժեշտ է վարել հանրային առողջությանն առնչվող տվյալների բազա, ինչպես նաև մշակել անձնական տվյալներ: Բացի այդ, առանց անձի համաձայնության անձնական տվյալներ կարող են մշակվել, եթե տվյալներ մշակելն ուղղակիորեն նախատեսված է օրենքով: Առանց անձի համաձայնության անձնական տվյալներ մշակելը որևէ օրենքով դեռևս կարգավորված չէ:

«Առողջապահության» մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքով կկանոնակարգվի հանրային առողջությանն առնչվող տվյալների բազայի ստեղծման, վարման, հանրային առողջապահության բնագավառի տվյալների բազայում ներառվող անձնական տվյալների՝ առանց անձի համաձայնության տվյալների մշակման հետ կապված հարաբերությունները։

Իմունականխարգելման աշխատանքների կազմակերպումն ու իրականացումը հանրային առողջապահության հիմնարար ուղղություններից է, որն   ապահովում է կառավարելի վարակիչ հիվանդությունների արմատական վերացում, նվազեցում, դրանց հետևանքով մահվան դեպքերի կանխարգելում: Աշխարհի մի շարք երկրներ որդեգրել են պատվաստումների պարտադիր իրականացման քաղաքականությունը կամ կիրառում  են որոշակի սահմանափակումներ չպատվաստված, պատվաստումներից հրաժարված անձանց նկատմամբ: Ժամանակակից միտումների պայմաններում կանխատեսվում է վերացած հիվանդությունների հետվերադարձ (պոլիոմիելիտ, կարմրուկ, կարմրախտ, դիֆթերիա, փայտացում) և կառավարելի վարակիչ հիվանդությունների առումով անբարենպաստ համաճարակային իրավիճակի առաջացում: Գիտակցելով հանրապետությունում իմունականխարգելման գործունեության առողջապահական, սոցիալական և տնտեսական նշանակությունը` կարևորվում է հանրապետությունում հզոր և կայուն իմունականխարգելման համակարգի գործունեության ապահովումը, որտեղ յուրաքանչյուր ոք հասկանում և ընդունում է, որ պատվաստումը մարդու իրավունքներից է:

Ակնկալվում է, որ վերոհիշյալ օրենսդրական կարգավորումը կապահովի հանրապետությունում կառավարելի վարակիչ հիվանդությունների առումով կայուն համաճարակային իրավիճակ:

Հայաստանի Հանրապետությունն ունի միջազգային պարտավորություններ իր տարածքում ապահովելու Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության Միջազգային առողջապահական կանոնների (2005թ.) պահանջները` ուղղված վարակիչ հիվանդությունների, քիմիական, ճառագայթային ախտահարումների արագ հայտնաբերմանը, հանրային առողջապահության մակարդակում պատասխան միջոցառումների կազմակերպմանը, իրականացմանը և միջազգային տարածման կանխարգելմանը: Սկսած 2009 թվականից միջազգային առողջապահական կանոնները ներդրվում են Հայաստանի Հանրապետությունում՝ կանոնակարգվելով տարբեր ենթաօրենսդրական իրավական ակտերի պահանջներով, սակայն դրանց ներդրումը չի ապահովվում օրենքի հիմքով: Սույն օրենքի ընդունումը հնարավորություն կտա կանոնների ներդրման գործընթացը մեր երկրում առավել կարգավորված և համակարգված իրականացնելու:

          Բնակչության հիգիենիկ մշակույթի բարձրացման, վարակիչ և ոչ վարակիչ հիվանդությունների և դրանց հետ կապված ռիսկերի կանխարգելման, առողջության ամրապնդման և բնակչության կյանքի որակի բարելավման նպատակով անհրաժեշտ է իրականացնել բնակչության շրջանում հանրային իրազեկում, բժշկահիգիենիկ գիտելիքների տարածում և առողջ ապրելակերպի քարոզչություն:

          Այս գործընթացները հիմնականում կարգավորված են գործող օրենքով, սակայն «Առողջապահության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում ևս անհրաժեշտ է սահմանել կրթական ծրագրերի հիգիենիկ ուսուցման բաղադրիչների պարտադիր համաձայնեցման պահանջ, հանրային առողջության տեսակետից կարևոր գործունեությամբ զբաղվող ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց աշխատողների շրջանում՝ հիգիենիկ ուսուցման պարտադիր պահանջ, կրթական համակարգում՝ նախադպրոցական կազմակերպություններում, դպրոցներում, բուհերում, մասնագիտական ուսուցման և վերապատրաստման գործընթացում` ուսումնական ծրագրերում բժշկահիգիենիկ գիտելիքների տարածման նպատակով իրականացվող դասընթացների պահանջ, բնակչության այլ թիրախային խմբերում բժշկահիգիենիկ գիտելիքների տարածման և հիգիենիկ ուսուցման պարտադիր պահանջ։ Սահմանել թիրախային խմբերի գնահատման արդյունքում ռիսկերի գնահատման և մինչ համապատասխան միջոցառումներ իրականացնելը լիազոր մարմնի համաձայնությունը ստանալու պահանջ՝ բնակչությանը ճիշտ և երկրի քաղաքականությանը հարիր գիտելիք տրամադրելու համար։

Առողջ սնուցման հարցերը կանոնակարգված չեն գործող՝ «ՀՀ բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքով կամ որևէ այլ իրավական ակտով: Օրենսդրորեն կարգավորված չէ օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական պահանջներին համապատասխան անհրաժեշտ քանակությամբ սննդանյութերի և էներգիայի աղբյուր հանդիսացող ռացիոնալ սնունդը:

          Նոր օրենքով կկարգավորվեն օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական պահանջներին համապատասխան, անհրաժեշտ քանակությամբ սննդանյութերի և էներգիայի աղբյուր հանդիսացող ռացիոնալ սննդին վերաբերող հարցերը:

          Կենսաբանական, քիմիական և ճառագայթային անվտանգությունը կարգավորվում է ՀՀ նախագահի կարգադրությամբ և մի շարք այլ իրավական ակտերով: Սակայն հանրային առողջապահության ոլորտում դեռևս գործադրված չէ կենսաբանական գործոնով պայմանավորված արտակարգ իրավիճակներին արձագանքելու ծրագիր, ձևավորված չէ հանրային առողջապահության ոլորտում ճգնաժամային կառավարման, կենսանվտանգության կենտրոնացված կառավարման համակարգի մոդելները: Օրենքի ընդունումը կկարգավորի վերը նշված բոլոր իրավահարաբերությունները:

          Բնակչության շրջանում հանրային առողջության ռիսկերի կառավարման գործընթացը հնարավորություն է տալիս բացահայտել վարակիչ և ոչ վարակիչ հիվանդությունների ու թունավորումների առաջացման և տարածման պատճառները, գնահատել, կանխատեսել դրանք և վերջիններիս մասին ապահովել հաղորդակցում շահագրգիռ կողմերի, այդ թվում՝ հանրության հետ: Ներկայումս գործող օրենքը չի կարգավորում հանրային առողջության ռիսկերի կառավարման, ինչպես նաև համաճարակաբանական, շրջակա միջավայրի, սոցիալ-տնտեսական տվյալների վերլուծության արդյունքում հայտնաբերված նոր ռիսկերի կանխարգելման հարցերը:

Սույն օրենքով կկարգավորվի հանրային առողջության ռիսկերի կառավարման գործընթացը: Լաբորատոր կարողությունների զարգացման հարցում ՀՀ առողջապահական բնագավառն ունի հիմնարար միջազգային իրավական ակտերով ամրագրված պարտավորություններ։ Մեր երկրի լաբորատոր համակարգը բարդ է` կազմված  պետական և մասնավոր լաբորատորիաներից: Ներկայիս լաբորատոր համակարգը համապարփակ չի գործում, անհրաժեշտ տեղեկատվությամբ լիարժեքորեն չի ապահովում համաճարակաբանական հսկողության համակարգին, չի համապատասխանում կենսաբանական, քիմիական, ճառագայթային գործոնների հայտնաբերման և արձագանքման, ինչպես նաև կենսանվտագության, որակի կառավարման միջազգային ժամանակակից պահանջներին:

Լաբորատոր համակարգի արդյունավետ մոդելը Համընդհանուր լաբորատոր ցանցն է, որը  կենսաբանական, քիմիական և ճառագայթային գործոնների հետ աշխատող առանձին լաբորատորիաները և(կամ) առանձին ոլորտներում գործող լաբորատոր ցանցերը համախմբող համագործակցային մեխանիզմ է, որի շնորհիվ մեր երկրի լաբորատոր համակարգը ձեռք կբերի լաբորատոր հետազոտական տվյալների ստացման վստահելի, միմյանց և միջազգային լաբորատորիաների հետ համադրելի ստանդարտ գործելակարգ: Սույն օրենքով կամրագրվի Համընդհանուր լաբորատոր ցանցի սահմանումը, կապահովվի վերջինիս գործունեության իրավական հիմքը:

Շրջակա միջավայրի գործոները կարող են բացասաբար ազդել մարդկանց առողջության վրա՝ առաջացնելով մի շարք վարակիչ և ոչ վարակիչ, իսկ աշխատատեղերում մասնագիտական հիվանդություններ: Գործող «Հայաստանի Հանրապետության բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով կարգավորված է մարդու առողջության վրա շրջակա միջավայրի հիմնական գործոնների ազդեցության շրջանակը, սակայն բնապահպանական և այլ գերատեսչությունների կողմից ընդունվել են մի շարք իրավական ակտեր, որոնց և կարիք կա դրանք համապատասխանեցնելու: Կարգավորված չեն նաև աշխատանքի հիգիենայի ոլորտում ծառայությունների տրամադրման հարցերը: Նոր օրենքի ընդունմամբ կկարգավորվեն սույն հարցերը:

Այսօր աշխարհում վարակիչ և ոչ վարակիչ հիվանդությունների դեմ պայքարը պահանջում է բազմոլորտ, համակարգված և ծախսարդյունավետ մոտեցում, ինչը նպատակահարմար է իրականացնել առանձին հանրային առողջապահական ծրագրերի (ռազմավարական՝ ազգային, նպատակային և օպերատիվ) միջոցով: ՀՀ օրենսդրությունը չի կարգավորում նշված հարցը, իսկ չհամակարգված գործողությունները բերում են լրացուցիչ ծախսերի և ռեսուրսների ոչ նպատակային օգտագործման:

Օրենքով հանրային առողջապահության ծրագրերի իրականացման գործընթացի կարգավորումը հնարավորություն կտա վարակիչ և ոչ վարակիչ հիվանդությունների, անսովոր և անսպասելի դեպքերի, դրանց ռիսկի գործոնների, շրջակա միջավայրի գործոնների բացասական ազդեցության բացահայտման արդյունքում ձեռնարկելու առավել նպատակային կանխարգելիչ, հակահամաճարակային ուղղորդված միջոցառումներ՝ նվազեցնելով առողջապահական համակարգի բեռը:  

Վարակիչ հիվանդությամբ տառապող (կրողների), դրանց հետ շփված անձանց, հիվանդության, ախտահարման օջախի սահմաններում գտնվող անձանց նկատմամբ բժշկական հսկողության իրականացման, մեկուսացման, անհրաժեշտության դեպքում` բուժման համար միջոցների ձեռնարկման համար անհրաժեշտ է կիրառել անձի ազատությունը սահմանափակող միջոցառումներ:

ՀՀ Սահմանադրությամբ նշված է, որ անձին ազատությունից զրկելու կարգը սահմանվում է օրենքով և նախատեսված է անձին ազատությունից զրկելու բացառիկ դեպքերը, այդ թվում՝ հանրության համար վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների տարածման վտանգը կանխելու նպատակով անձին ազատությունից զրկելու դեպքը: Շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունների ցանկը սահմանված է ՀՀ կառավարության 2001 թվականի դեկտեմբերի 27-ի թիվ 1286 որոշմամբ, իսկ «Հայաստանի Հանրապետության բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված է, որ առանց մարդու կամ նրա օրինական ներկայացուցչի համաձայնության թույլատրվում է իրականացնել բժշկական օգնություն և սպասարկում մարդու կյանքին սպառնացող վտանգի, ինչպես նաև շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունների դեպքերում` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով: Սակայն որևէ օրենքով սահմանված չէ՝ հանրության համար վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների տարածման վտանգը կանխելու նպատակով անձին ազատությունից զրկելու կարգը, հետևաբար սույն օրենքով վերը նշվածը կարգավորելու անհրաժեշտություն կա:

Օրենքով սահմանվում է, որ առողջապահության նախարարությունը իրականացնում է պետական վիճակագրության վարում առողջապահության բնագավառում` հավաքագրելով առողջապահության բնագավառի տվյալները։

   Սահմանվում է, որ առողջապահության բնագավառում գործունեություն իրականացնողները անկախ դրանց կարգավիճակից, սեփականության ձևից և գերատեսչական պատկանելիությունից վարում են ՀՀ կառավարության կողմից սահմանված վիճակագրություն նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված վիճակագրական ձևերի հիման վրա, այդ թվում, ըստ լիազոր մարմնի պահանջի, էլեկտրոնային եղանակով սահմանված կարգերով առողջապահական բնագավառի լիազոր մարմնին են ներկայացնում հաշվետվություններ։

   Օրենքով սահմանվում է, որ տվյալների կեղծումը կամ խեղաթյուրումը կամ ոչ պատշաճ վիճակագրության վարումը, ինչպես նաև վիճակագրություն չիրականացնելն արգելվում է` սահմանելով տույժեր, տուգանքներ և համարժեք սանկցիաներ այս դրույթի դեպքերում։ Օրենքը սահմանում է նաև, որ վիճակագրության վարման կրկնակի խախտումների հայտնաբերման դեպքում լիազոր մարմնի որոշմամբ կասեցվում կամ դադարեցվում է գործունեության լիցենզիան։

   Օրենքով սահմանվում է էլեկտրոնային առողջապահական միասնական տեղեկատվական համակարգի ներդրման և իրականացման պահանջը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում առողջապահական բնագավառում գործունեություն իրականացնողների համար։ Սահմանում է  էլեկտրոնային միասնական տեղեկատվական համակարգի գործունեության հիմնական սկզբունքները, օգտագործողների իրավունքները և պարտականությունները։ Սահմանում է, որ այդ համակարգի փոփոխություններն իրականացնողների համար կրում են պարտադիր բնույթ և ենթակա չեն չիրականացման կամ մասնակի իրականացման։ Սահմանում է, որ լիազոր մարմնի ներկայացմամբ ՀՀ կառավարությունը հաստատում է էլեկտրոնային առողջապահական միասնական տեղեկատվական համակարգի գործելակարգերը և դրանց խախտման կամ ոչ պատշաճ իրականացման կամ չիրականացման պարագաներում պատասխանատվության կիրառումը։

   Օրենքով սահմանվում է, որ էլեկտրոնային առողջապահության մաս է կազմում հեռաբժշկությունը։ Սահմանվում են հեռաբժշկության միջոցով իրականացվող խորհրդատվական  և պացենտի շարունակական հսկողության շրջանակներում ծառայությունների մատուցման կարգի ՀՀ կառավարության կողմից հաստատման պահանջը, ծառայությունների մատուցման մերժման հիմքերը, հեռաբժշկության միջոցով խորհրդատվական ծառայություններ հայցողների, ստացողների և տրամադրողների իրավունքները և պարտականությունները։ Սահմանում է, որ հեռաբժշկությունը չի փոխարինում ավանդական՝ առերես բժիշկ-պացիենտ ծառայությունների տրամադրման ձևը։ Արգելվում է պացիենտին՝ առանց իր բուժող բժշկի ֆիզիկական ներկայության հեռաբժշկության միջոցով դեղորայքային բուժում նշանակելը։

   Օրենքով պարտադիր պահանջ է սահմանվում ՀՀ առողջապահության բնագավառի գործունեության գնահատման զեկույցների պատրաստումը և հրապարակումը երեք տարին մեկ անգամ։

   Ներկայումս հանրային առողջության պահպանման և առողջապահական բնագավառի վերահսկողության, սանիտարական հսկողության ֆունկցիաների հստակ տարանջատման խնդիր կա, որը կկարգավորվի նշված օրենքով:                                  

   Օրենքով սահմանվում է ՀՀ տարածքում կիրառվող բժշկական արտադրանքի, այդ թվում սարքերի, սարքավորումների, դրանց բաղկացուցիչ մասերի կամ ռեագենտների գրանցման պահանջ։ Գրանցման պահանջ է ներկայացվում և տեղական և ներմուծվող արտադրատեսակների նկատմամբ։ Օրենքը սահմանում է, որ առողջապահական բնագավառի լիազոր մարմնի ներկայացմամբ ՀՀ կառավարությունը հաստատում է բժշկական արտադրատեսակների դասակարգումը, բժշկական արտադրատեսակների գրանցման և բժշկական արտադրատեսակների կիրառման կարգերը։ Օրենքը սահմանում է, որ բժշկական արտադրատեսակների գրանցումը կարող է իրականացվել ԵԱՏՄ կոլեգիայի կողմից հաստատված կարգերի հիման վրա։

   Օրենքը սահմանում է, որ ՀՀ լինելով ԵԱՏՄ անդամ, ամբողջությամբ ընդունում է ԵԱՏՄ այլ երկրների կողմից, միասնական կարգերին համապատասխան, գրանցված բժշկական արտադրատեսկները։

   ՀՀ առողջապահական բնագավառի լիազոր մարմինն իր գործունեությունն է իրականացնում Միավորված Ազգերի մասնագիտական կառույցների հետ համագործակցության շրջանակներում կարճաժամկետ և երկարաժամկետ ծրագրերի շրջանակներում` ներգրավելով բնագավառի համապատասխան կառույցները և մասնագետները։                

   ՀՀ առողջապահության բնագավառի գործունեության իրականացումը Եվրասիական տնտեսական միության Համաձայնագրերի շրջանակներում իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացված համաձայնագրերի հիման վրա, ԵՏՄ կոլեգիայի կողմից ընդունված միասնական կարգերի, կանոնակարգերի հիման վրա։       

   ՀՀ առողջապահության բնագավառի գործունեության իրականացումը Եվրոպական Միության համաձայնագրերի շրջանակներում իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացված համաձայնագրերի հիման վրա։

   Օրենքով սահմանվում է, որ առողջապահական բնագավառի գործունեության հիմնական սկզբունքներից մեկը թափանցիկությունն է։ Լիազոր մարմինը ապահովում է բնագավառի գործունեության թափանցիկությունը և հանրությանը մշտապես իրազեկում է վերջինիս մասին։ Արգելվում է որևէ տեղեկատվության թաքցնելը կամ խեղաթյուրելը կամ չտրամադրելը, բացի պետական գաղտնիք պարունակող խնդիրների մասով։ Լիազոր մարմինը կազմակերպում է հանդիպումներ, քննարկումներ, հանրային լսումներ առողջապահության բնագավառի գործունեության հիմնախնդիրների վերաբերյալ, հանրային կարծիքի ստացման, հանրության իրազեկման նպատակով։

   Հայաստանի հանրապետությունում առողջապահական բնագավառի գործունեության համար հիմք է համարվում գիտության նվաճումների և ապացուցողական հենքի վրա կառուցված ժամանակակից բժշկությունը։ Միևնույն ժամանակ, պետությունը արժևորում է ավանդական հայկական ժողովրդական բժշկությունը։ Ներկայումս բազմաթիվ են այն անհատները, ովքեր իրականացնում է նման գործունեություն, ընդ որում չարտոնված։ Սակավ քիչ չեն նաև դեպքերը, երբ այս անվանման տակ գործում են անտեղյակ մարդիկ` վնաս հասցնելով հիվանդի առողջությանը, հաճախ նաև հանգեցնելով անդառնալի ճակատագրական արդյունքների։ Նման իրավիճակի լուծման ուղի է հանդիսանում հայկական ժողովրդական բժշկության օրենքով սահմանելը, այդ թվում այս գործունեություն իրականացնողների կանոնակարգումը և իրավական դաշտ տեղափոխելը։ Օրենքը կսահմանի ավանդական բժշկություն իրականացնողներին ներկայացվող պահանջները, նրանց դիմող պացիենտների գրանցման պահանջը, ՀՀ օրենքով սահմանված բժշկական վիճակագրության վարման պահանջը, էլեկտրոնային առողջապահական համակարգերում գործունեության գրանցման պարտադիր պահանջները։ Օրենքը կսահմանի նաև այս գործունեության իրականացման ժամանակ մարդու առողջությանը պատճառած վնասի համար կիրառվող պատժամիջոցները, այդ թվում քրեական պատասխանատվությունը։        Վերջին տարիներին չափազանց մեծ տարածում են ստացել նաև ոչ ավանդական բժշկական ծառայությունները Հայաստանում, որոնք ինչպես ավանդականը կանոնակարգված չեն։ Օրենքով կսահմանվեն նման ծառայությունների մատուցման պարտադիր պայման պահանջները, նման ծառայություններ իրականացնող բժշկական անձնակազմի մասնագիտական կրթության պահանջները։

   Հարկ է հատուկ նշել, որ ավանդական կամ ոչ ավանդական բժշկության մեջ չեն ներառվում ակոլտիզմը և դրան համարժեք մոտեցումների կիրառումը մարդու առողջության հետ կապված հարցերում, ինչպես նաև կրոնական ծեսերը:

   Օրենքով սահմանվելու են առողջապահության բնագավառում գովազդի իրականացման պահանջները` ընդ որում արգելելով բուժման մեթոդների, այդ թվում առանձին տեսակի մեթոդների բացառիկության սկզբունքով գովազդելը։

   Օրենքը կսահմանի մասնագիտական գիտական հրատարակություններում գիտական և ապացուցողական հենքի վրա, միջազգային մոտեցումներին համահունչ տեղեկատվության ներկայացման պահանջները։ Կսահմանվի լիազոր մարմնի իրավասությունը գովազդի թույլտվության համար, ինչպես նաև վերջինիս մերժման պայմանները։

 

 ՄՇԱԿՈՂ ՄԱՐՄԻՆԸ 

   «Առողջապահության մասին» ՀՀ օրենքի  հայեցակարգը (այսուհետ՝ Հայեցակարգ) մշակվել է Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարության կողմից:

  • Քննարկվել է

    13.02.2018 - 01.03.2018

  • Տեսակ

    Որոշում

  • Ոլորտ

    Առողջապահություն

  • Նախարարություն

    Առողջապահության նախարարություն

Ուղարկել նամակ նախագծի հեղինակին

Ձեր ուղարկած առաջարկը կտեղադրվի կայքում 10 աշխ. օրվա ընթացքում

Չեղարկել

Դիտումներ` 2488

Տպել

Առնչվող փաստաթղթեր/ հղումներ

Առաջարկներ`

Աննա Մարդանյան

28.02.2018

Հարգելի՛ գործընկերներ, Շնորհավորում եմ «ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔԻ հայեցակարգի մշակման կապակցությամբ և մաղթում սահուն ու արդյունավետ ընթացք հետագա վերամշակումների, քննարկումների և օրենքի նախագծի մշակման ընթացքում: Ստորև ներկայացնում եմ հետևյալ առաջարկները. ա) սահմանել վերարտադրողական բժշկության բուժման ծրագրի իրավական և Էթիկական չափորոշիչները՝ ներառելով բուժման ծրագրի բնույթն ու պարունակությունը, վերարտադրողական բժշկության համակարգում բուժաշխատողներին ներկայացվող պահանջները, ինչպես նաև հաստատությունների ենթակառուցվածքային միավորների կառուցվուծվածը, ֆունկցիոնալ-կազմակերպչական գործառույթները, որակական նորմերն ու դրանց վերահսկման կարգը։ բ) մարդու առողջական վիճակի ու բժշկական միջամտության մասին իրազեկված լինելու և բժշկական միջամտության համաձայնություն տալու կամ դրանից հրաժարվելու իրավունքն արտահայտող միջազգային իրավական նորմերի և էթիկական սկզբունքների լիակատար ապահովման համար անհրաժեշտ է նաև ՀՀ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ օրենքի նոր նախագծում հստակ դրույթներ նախատեսել ինչպես բժշկական միջամտության իրականացման, այնպես էլ առողջ մարդու պատվաստման միջազգային նորմերին համապատասխանող «Տեղեկացված համաձայնագրի» կնքման մասին: Բարին ընդ ձեզ: Հարգանքներով, Աննա Մարդանյան «Առողջապահության օրենսդրություն և էթիկա», «Առողջապահության կազմակերպում» հավատարմագրված մասնագետ

"Տնտեսական իրավունքի կենտրոն" Հասարակական կազմակերպություն

18.02.2018

Հարգելի գործընկերներ, ՀՀ անկախության տարիներից ի վեր ՀՀ առողջապահության համակարգում իրականացված բարեփոխումերի շրջանակներում ընդունվել են դրա կառավարմանն ուղղված բազմաթիվ օրենքներ, կառավարության որոշումներ, ՀՀ ԱՆ հրամաններ ու այլ գերատեսչական իրավական նորմատիվ ակտեր: Ներկայում ոլորտը կարգավորվում է մոտ 10 մասնագիտական բնույթի օրենքներով, 30 հարակից բնույթի օրենքներով եւ ավելի քան 40 կառավարության որոշումներով, ՀՀ առողջապահության նախարարի և այլ նախարարների հետ համատեղ հրամաններով: Դրանք տարիների ընթացքում ենթարկվել են բազմակի փոփոխությունների, ինչը շատ հաճախ հանգեցնում է տարընթերցումների, թյուրըմբռնումների, ինչու չէ նաեւ հակասությունների: Դրանք լուրջ խոչընդոտներ են ոլորտը պատշաճ մակարդակով կառավարելու գործում: Հետեւաբար, վաղուց էր հասունացել «Առողջապահության մասին» միասնական օրենք ունենալու խնդիրը: «Առողջապահության մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի տարբեր տարբերակների վրա աշխատել են ոլորտի բազմահմուտ շատ մասնագետներ ու փորձագետներ: Ահա հենց այդ տեսակետից պետք է նշել, որ ներկայացված ու քննարկվող «Առողջապահության մասին» ՀՀ օրենքի (այսւհետ սույն տեքստում՝ Օրենք) հայեցակարգը (այսւհետ սույն տեքստում՝ Հայեցակարգ) բավականին հաջողված է: Այդուհանդերձ դա կարիք ունի հետագա մասնագիտական քննարկումների: Վերոհիշյալի համատեքստում կարծում ենք, որ Օրենքն իր բնույթով պետք է լինի Օրենսգիրք, որտեղ կներառվեն ներկայում գործող առողջապահության ոլորտի բոլոր օրենքների, բացառությամբ «Դեղերի մասին» ՀՀ օրենքի, դրույթները: Դրանց ընթացքում Հայեցակարգը այնպես պետք է լրամշակվի, որպեսզի դա հաշվի առնի երկրում եւ տարածաշրջանում ներկա զարգացումներն ու գերակայությունները: Կարծում եմ, որ այդ օրենքը պետք է բավարարի հետեւյալ պահանջներին. 1. Օրենքը պետք է բխի աշխարհում առողջապահության զարգացման ներկա միտումներից ու գերակայություններից, 2. Օրենքի հենքը պետք է լինի մարդակենտրոն առողջապահության համակարգն ու դրան ուղղված իրավահարաբերությունների կարգավորումը, 3. Օրենքը ուղղված պետք է լինի ՀՀ քաղաքացու առողջ ապրելու իրավունքի ամբողջական իրացմանն ու դրա ապահովմանը: Վերոհիշյալի համատեքստում մեր կազմակերպությունը Հայեցակարգի վերաբերյալ իր դիտարկումները, մեկնաբանություններն ու առաջարկությունները ժամանակին ներկայացրել է ՀՀ առողջապահության նախարարին կից հասարակական խորհրդի նիստի քննարկմանը, ինչը նույնպես կից ֆայլով ուղարկվում է օրինագծին հեղինակին: Այդուհանդերձ, հարկ ենք համարում այս պաշտոնական կայքում հանրայնացնել մեր տեսակետը, ներկայացնելով մեզ հետաքրքրող ու հուզող մի շարք հետեւյալ հարցերը. 1. Հայեցակարգում մշտապես հիշատակվում են ԵԱՏՄ կարգավորումները: Չգիտես ինչու չեն հիշատակվում ԵՄ կարգավորումները: Պատրաստվում եք արդյոք նախագիծը համապատասխանեցնել նաեւ ԵՄ-Հայաստան համաձայնագրի դրույթներին: 2. Հայեցակարգի 2-րդ բաժնում պետք է հղում տալ նոր իրավիճակը բնութագրող մարտահրվերներին, մասնավորապես ՀԶՆ-2030 օրակարգ ՄԱԿ փաստաթղթով նախատեսված ՀԶ նպատակներին եւ ԵՄ-Հայաստան համաձայնագրի դրույթներին: 3. ՀՀ կառավարության 2014 թ. սեպտեմբերի 22-ի արձանագրային որոշմամբ սայմանված է ՔՀԿ-ների հետ համագործակցության ռազմավարությունը: Սակայն դրանով նախատեսված միջոցառումները կամ չեն կատարվում կամ պարզապես որոշումից պարբերաբար հանվում են: Ւնչ ուղիներ եք տեսնում ՔՀԿ-ների հետ առողջապահոթւյան ոլորտում համագործակցության մասին: Չեք կարծում, որ այդ մասին նույնպես պետք է նշվի Հայեցակարգում: 4. ՀՀ սահմանադրությամբ նախատեսված է առողջապահության ոլորտում նպատակային ծրագրերի իրականացումը: Դրան համահունչ այդ մասին նշված է նաեւ քննարկվող Հայեցակարգի 10-րդ էջում: Սակայն վերջերս ընդունվեց կառավարոթւյան որոշում՝ դրանք վերանվանելու թե փոխարինելու մասին: Այդտեղ հակասություններ չեք տեսնում: Եվ եթե կան հակասություններ, ապ Հայեցկարգում այդ նպատակային ծրագրերի մասին պետք է նշվի առավել հստակ ու համոզիչ: Ընդ որում, դրանք, ինչպես նախկինում, այնպես էլ ապագայում պետք է ներկայացվեն «ՀՀ պետական բյուջեի մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի հետ մեկտեղ: Եվ դա նապայման պետք է ամրագրվի Օրենքում: 5. Հանրային առոջության պահպանման մասին բաժիններում (18-22 էջեր) հատկապես պետք է խոսվի ԱՌՈՂՋ ԱՊՐԵԼՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ հրամայականի մասին: 6. ՀՀ վարչապետը իր պաշտոնավարման սկզբում այսպիս միտք արտայհայտեց. «Առողջ ապրելակերպը պետք է վարակի նման տարածել երկրում:»: Այդ մասին կարծեք թե ամբողջական մոտեցում չկա նախագծում: Ինչ եք կարծում այդ բնագավառում ՔՀԿ-ների հետ համագործակցության մասին: 7. Նախագծի 4-րդ էջում հստակ նշված է առողջության՝ որպես մարդու կարեւորագույն իրավունքի մասին: Այդ կապակցությամբ այդ թեզերը պետք է կապել նաեւ ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանության ռազմավարության եւ ՄԱԿ «Տնտեսական, մշակութային ու սոցիական իրավունքների մասին» դաշնագրի դրույթներին: 8. Ընդ որում, վերոհիշյալի համատեքստում Հայեցակարգում պետք է սահմանել դրույթներ ԱՌՈՂՋ ԱՊՐԵԼՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ ՊԱՇՏՊԱՆԻ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻ մասին և ոչ թե՝ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՇՏԱՐԱՐԻ: 9. Բժշկա-սոցիալական փորձաքննության մասին խոսելիս անպայման անդրադարձ պետք է կատարվի այդ ոլորտում ներկայում գործող կոռուպցիոն երեւյթների մասին եւ լուծումներ առաջարկել դրանց վերացման ուղղությամբ: 10. Հայեցակարգում խոսվում է բժշկական արտադրատեսակների շրջանառության կարգավորմանն ուղղված միջոցառումների մասին: Նախ, անհրաժեշտ է հստակեցնել այդ տերմինը: Եվ ապա ճիշտ է խնդիրը բարձրացված, սակայն հենց այսօր կարելի է փոփոխել այդ ուղղությամբ մի շարք որոշումներ: Այսպես շտապ փոփոխություններ պետք է իրականացնել Կառավարության 2017թ. հոկտեմբերի 5-ի թիվ N 1317-Ն որոշման մեջ, որտեղ նշված են այն ապրանքատեսակները, որոնց նկատմամբ կիրառվում է ԱԱՀ արտոնություն: 11. Վերոհիշյալին զուգահեռ Հայեցակարգում պետք է ամրագրվեն դրույթներ ու հոդվածներ այն մասին, որ երկրում բժշկական տեխնիկան ու բժշկական նշանակության ապրանքները (ԲՆԱ) պետք է օրենքով սահմանված կարգով ստանան պետական գրանցում եւ դրանց համապատասխան էլ ենթարկվեն ստուգման դրանց շրջանառության բոլոր փուլերում: Ընդ որում, այդ գործառույթները պետք է հանձնարարվեն ՀՀ ԱՆ «Ակադեմիկոս Է.Գաբրիելյանի անվան դեղերի եւ բժշկական տեխնոլոգիաների գիտա-փորձնական կենտրոնին»: Դրանց շրջանառության վերահսկումը պետք է իրականացնեն ՀՀ ԱՆ մասնագիտացված կառույցները: 12. Ինչ է նախատեսվում Հայեցակարգով բժշկա-տնտեսագիտական ստանդարտների մշակման եւ ըստ այդմ բժշկական ծառայությունների գների սահմանման մասին: Կարծում ենք, որ դրանք պետք է մշակվեն առավել արագ տեմպերով եւ մաս դառնան առողջապահության ֆինանսավորման քաղաքականությանը: Այդ ստանդարտների հիման վրա պետք հաշվարկվեն առողջապահական ծառայությունենրի գները, որոնք էլ հիմք կդառնան ապահովագրական փոխհատուցումների համար: 13. Խիստ անհրաժեշտ է, որպեսզի ոլորտում սահմանվի առողջապահական ծառայությունների գների կարգավորման կարգ: Դրանց հիմքում կլինեն բժշկա-տնտեսագիտական ստանդարտները: 14. Հայեցակարգում անպայմանորեն պետք է սահմանել դրույթներ բժիշկների բժշկական պրակտիկայի ապահովագրության մասին: Այդ առումով կարծում ենք, որ պետք է օրենքով սահմանել բժշկական պրակտիկայիվ ապահովագրության հիմնադրամի ստեղծում: Այդ հիմնադրամին սահմանված կարգով մուծումներ կկատարեն օրենքով սահմանված կարգով բժշկական պրակտիկայով զբաղվող անձինք: Իսկ վերջիններիս սխալների համար կփոխատուցվի հենց այդ ապահովագրական հիմնադրամի միջոցներից եւ ոչ թե ՀՀ պետական բյուջեից: 15. Կարծում ենք, որ այս մոդելը օրինակելի կդառնա նաեւ դտական պրակտիկայով զբաղվող բոլոր մակարդակների դատավորների ու դատախազների-մեղադրողների համար: Ակնհայտ է այն փաստը, որ դրանց մի մասի կողմից կայացրած ապօրինի դատական ճիռներով ՀՀ քաղաքացիների նկատմամբ կիրառվում են վարչական ու քրեական պատասխանատվության միջոցները, որոնք վերջիններիս կողմից բողոքարկվում են Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան: Վերջինիս կողմից այդ բողոքները հիմնականում բավարարվում են եւ ի վերջ դրա ընդդեմ Հայաստանի որոշումներով ՀՀ պետական բյուջեից փոխհատուցվում են ապօրինի պատասխանատվության ենթարկված ՀՀ քաղաքացիները: Կարծում ենք, որ այդ փոխհատուցումը պետք է լինի ոչ թ եՀՀ պետական բյուջեի, այլ հենց առաջարկվող Դատավորների ապահավագրական հիմնադրամի միջոցներից: Հարգանքով, Մովսես Արիստակեսյան «Տնտեսական իրավունքի կենտրոն» ՀԿ նախագահ

Տեսնել ավելին