Հիշել նախագիծը

««Հայաuտանի Հանրապետության տոների և հիշատակի oրերի մաuին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի նախագիծ

 

 

ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄ

««ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՏՈՆԵՐԻ ԵՎ ՀԻՇԱՏԱԿԻ ՕՐԵՐԻ ՄԱՍԻՆ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» ՕՐԵՆՔԻ ՆԱԽԱԳԾԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

 

  1. Ընթացիկ իրավիճակը և իրավական ակտի ընդունման անհրաժեշտությունը.

 

««Հայաuտանի Հանրապետության տոների և հիշատակի oրերի մաuին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի նախագծի (այսուհետ՝ Նախագիծ) ընդունումը պայմանավորված է  դեկտեմբերի 31-ը, հունվարի 3-ը, 4-ը, 5-ը  և  7-ը աշխատանքային օրեր սահմանելու նպատակահարմարությամբ:

Համաձայն Աշխատանքային օրենսգրքի 159-րդ հոդվածի 1-ին մասի՝  ամենամյա նվազագույն արձակուրդի տևողությունը հնգօրյա աշխատանքային շաբաթվա դեպքում 20 աշխատանքային օր է, իսկ վեցօրյա աշխատանքային շաբաթվա դեպքում` 24 աշխատանքային օր։

Ներկայումս  ՀՀ քաղաքացուն տրամադրվող վճարվող ոչ աշխատանքային օրերի թիվը գերազանցում է շատ զարգացած և առավել ևս զարգացող երկրներում առկա վճարվող ոչ աշխատանքային օրերի թվին։

Տոն և հանգստյան օրերը, պայմանավորված ոչ աշխատանքային լինելու հանգամանքով, իրենց ազդեցություն են թողնում  ինչպես համախառն ներքին արդյունքի, այնպես էլ տնտեսության հիմնական ոլորտների արտադրանքի (ծառայությունների) թողարկման ծավալների վրա, արտաքին տնտեսական գործունեության (արտահանման և ներմուծման ծավալներ) իրականացման վրա, ինչպես նաև տեղական և օտարերկյա գործընկեր կազմակերպությունների հետ պայմանագրային հարաբերությունների իրականացման վրա։

Էկոնոմիկայի նախարարության կողմից փորձ է արվել գնահատել տնտեսության և առանձին ճյուղերի վրա Նախագծով առաջարկվող 5 հանգստյան օրերի (դեկտեմբերի 31-ը, հունվարի 3-ը, 4-ը, 5-ը և 7-ը) որպես աշխատանքային օրեր սահմանելու ազդեցության չափը։

Մեթոդաբանություն։

Տնտեսության հիմնական ճյուղերի (արդյունաբերություն, գյուղատնտեսություն, շինարարություն, առևտուր և ծառայություններ) 2015-2020թթ․ հունվար ամսվա և համախառն ներքին արդյունքի 2015-2019թ․թ․ 1-ին եռամսյակի տվյալների հիման վրա հաշվարկվել է նշված ցուցանիշների միջին օրական թողարկման ծավալը, որի հիման վրա հաշվարկվել է լրացուցիչ 5 աշխատանքային օրերի գնահատվող թողարկման ծավալները։

 

Գնահատման արդյունքներ

 2015-2020թթ հունվար ամիս

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Գնահատման արդյունքներով՝ 5 լրացուցիչ աշխատանքային օրերի դեպքում այլ հավասար պայմաններում՝

  • համախառն ներքին արդյունքի ծավալը կավելանա 886 մլրդ դրամով,
  • համախառն թողարկման ծավալը կավելանա 123 մլրդ դրամով, որից
  • առևտրրի թողարկումը կավելանա 47․5 մլրդ դրամով,
  • արդյունաբերության թողարկումը կավելանա 35․4 մլրդ դրամով,
  • ծառայությունների թողարկման ծավալը կավելանա 33․9 մլրդ դրամով,
  • գյուղատնտեսության և շինարարության թողարկման ծավալները կավելանան համապատասխանաբար 3.5 և 2.9 մլրդ դրամով։

 

  1. Առաջարկվող կարգավորման բնույթը

Նախագծով առաջարկվում է դեկտեմբերի 31-ը, հունվարի 3-ը, 4-ը, 5-ը  և  7-ը սահմանել աշխատանքային օրեր՝ ելնելով երկրի ներսում և արտաքին աշխարհի հետ տարաբնույթ ծառայությունների իրականացման և անխափան գործունեության հրամայականից։

 

  1. Նախագծի մշակման գործընթացում ներգրավված ինստիտուտները և անձինք.

Նախագիծը մշակվել է Էկոնոմիկայի նախարարության կողմից։ Նախագիծը տեղադրվել է e-draft.am կայքում։

  1. Ակնկալվող արդյունքը

Ներկայացված օրենսդրական նախաձեռնության արդյունքում դեկտեմբերի 31-ը, հունվարի 3-ը, 4-ը, 5-ը  և  7-ը կսահմանվեն որպես աշխատանքային օրեր և կապահովվի սոցիալ-տնտեսական և ֆինանսական համակարգերի բնականոն գործունեությունը, ինչը դրական ազդեցություն կունենա առևտրի, արդյունաբերության, ծառայությունների թողարկման ծավալի և այլ բնագավառների վրա։

 

  • Քննարկվել է

    21.01.2021 - 06.02.2021

  • Տեսակ

    Օրենք

  • Ոլորտ

    Էկոնոմիկա

  • Նախարարություն

    Էկոնոմիկայի նախարարություն

Ուղարկել նամակ նախագծի հեղինակին

Ձեր ուղարկած առաջարկը կտեղադրվի կայքում 10 աշխ. օրվա ընթացքում

Չեղարկել

Դիտումներ` 3972

Տպել

Առաջարկներ`

Անահիտ Ասատրյան

06.02.2021

Այս ուրենք հասել, որ ընդամենը մի քանի աշխատանքային օրը կարող է փրկի ռեսպուբլիկան։ Գուցե մտածե՞ք աշխատողների եկամուտները ավելացնելու և կյանքը բարելավելու ուղղությամբ կամ ստվերային տնտեսությունը վերացնելու մասին։

Արսեն Իգիթյան

03.02.2021

Հետաքրքիր է, թե ինչպես է ստացվում, որ ամեն նոր եկող կառավարության անդամ, և նույնիսկ նոր եկող իշխանություն ինչ-որ պահի սկսում է առաջ տանել այս նույն թեզը՝ չեղարկել Սուրբ Ծննդյան տոները։ Խորը կասկածների տեղիք է տալիս, որ բոլորն, ովքեր գալիս են իշխանության, ունեն ինչ-որ տեղից հրահանգված նույն օրակարգը՝ վերադարձնել Սովետական Միությունը, Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը։ Որքան էլ փորձ արվի ձևացնել, որ այս մտահաղացումը ժամանակակից է, հավատացնում եմ, այն շատ հին է, քանի որ Christmas Holidays կոչվածը, բացի մահմեդական աշխարհից ու սակավաթիվ ստալինիստական բռնապետություններից, ամենուր հանդիսանում է դարերից եկող և տարվա ընթացքում մարդկանց կյանքի կարևորագույն մասը։ Սովետական միության կողմից տարվող բռնի ապամշակութացման ու գաղութացնող քաղաքականության օրակարգն էր ջնջել Ծննդյան տոները մարդկանց գիտակցությունից, «լավանալ» այդ հասկացությունը ուղեղներից, և փոխարինել այն «Կրեմլյան աստղով» տոնածառով ու Մոսկվայից հեռարձակվող կարճաժամկետ ամանորյա անբովանդակ հանդեսով։ Եթե իհարկե կառավարությունը հանրության թշնամին չէ, ապա լիովին անհասկանալի է, թե ինչպես է, որ բոլոր ոլորտներում ծայրահեղ հումանիտար ու սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամեր ապրող, հետամնաց, աղքատ, օրենքի գերակայության ու ժողովրդավարությանը այդպես այդպես էլ չհասած, աշխարհի տնտեսությունից կտրված (ԵԱՏՄ-ում լինելու պատճառով), թունավորված ընդերք և աղտոտված օդ ունեցող, ոչ մի ժամանակակից ենթակառուցվածք չունեցող երկրում հանկարծ անհրաժեշտ դարձավ գողանալ մարդկանցից Ծննդյան տոները։ Այս մտահաղացումը հին է նաև, որովհետև շատ դարեր առաջ էր, երբ արքունիքները մարդկանց զրկում էին իրենց կարևոր արժեքներից՝ արքունիքի սեփական հարմարության ու շահի համար։ Մեր օրերում, կառավարության խնդիրը ոչ թե միջազգային պայմանագրերին խանգարող տոներ ջնջելն է, այլ տոներին, աշխատանքային իրավունքներին ու հարմար կյանքին խանգարող պայմանագրեր չստորագրելը։ Ոչ թե այլ երկրների աշխատանքային օրերին հարմարվելու մեջ է, այլ ուրախ լինելու, որ ինքնիշխան պետությունը ունի իր սեփական, տարբերվող տոները։ Ոչ թե ՀՆԱ-ի աճ ապահովելու մեջ է, այլ կյանքի որակ ապահովելու։ Ոչ թե մարդկանց աշխատացնելու մեջ է, այլ հակառակը՝ մարդկանց քիչ աշխատացնելու, բայց կյանքը բարելավելու մեջ։ Ոչ թե Սովետական Միություն վերադառնալն է, այլ Եվրոպա ձգտելը։ Այնպես որ, տնտեսություն զարգացնելու համար, առաջարկում եմ զբաղվել ավելի օգտակար ու իմաստալից գործով, օրինակ՝ դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից, և չվերականգնել ԽՍՀՄ-ը։ Իսկ Ծննդյան տոներ գողանալու ցանկությունը բավարարելու համար, Նախագծի հեղինակներին առաջարկում եմ Նեթֆլիքով դիտել How the Grinch Stole Christmas (Гринч – похититель Рождества) արդեն դասական դարձած անիմացիոն ֆիլմը և սահմանափակվել դրանով։

Հայաստանի պետհիմնարկների, ՏԻՄ-երի աշխատողների ճյուղային հանրապետական արհմիություն

03.02.2021

Նախագծի անհրաժեշտությունը հիմնավորվում է միայն մաքուր տնտեսական վիճակագրության և Համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ)՝ կոնտեքստից կտրված տոկոսների տեսանկյունից` հաշվի չառնելով բազմաթիվ այլ ցուցանիշներ։ Նման մոտեցումն իրեն չի արդարացրել։ Սկսած անցած դարի 70-ականներից՝ տնտեսական աճի և անհատների եկամուտների աճի միջև կապը խզվել է, և վերջին տասնամյակների ընթացքում տնտեսական միտքը հանգել է նրան, որ ՀՆԱ-ն այլևս տնտեսական հաջողության, հանրային բարօրության և կյանքի որակի չափման համար բավարար ցուցանիշ չի կարող հանդիսանալ։ ՀՆԱ-ն իր մեջ արտացոլում է միայն տնտեսության ոլորտների կողմից ստեղծած արդյունքները, սակայն անտեսում է բազմաթիվ այլ ցուցիչներ, որոնք էական նշանակություն ունեն պետության զարգացման ու հանրության կյանքի բարելավման մեջ։ ՀՆԱ-ի հաշվարկից դուրս են մնում հանրության սոցիալ-տնտեսական առաջադիմության, լավ կառավարման, մարդկային զարգացման, ոչ ավանդական տնտեսական ակտիվության, ոչ ֆորմալ տնտեսության, ոչ ֆորմալ զբաղվածության, եկամուտների անհավասար բաշխման, և ի վերջո՝ հենց տնտեսության գործունեությունից բխող վնասակար հետևանքերի մասին տվյալները, այնինչ, նշվածները շատ ավելի մեծ կարևորություն ունեն տնտեսության զարգացվածության մակարդակը հասկանալու պրոցեսում, քան առանձին վերցրած վիճակագրական թվերը։ Այդ իսկ պատճառով, տնտեսական իրական զարգացման մակարդակը գնահատելու համար վերջին տասնամյակներում օգտագործում են նաև այլ բնութագրական արժեքներ, օրինակ՝ մարդկային զարգացման ինդեքսը (HDI), մարդկային կապիտալի ինդեքսը (HCI), սոցիալական առաջադիմության ինդեքսը (SPI)։ Տնտեսությունն ինքնուրույն որևէ կենսական հարց չի լուծում, ավելին, տնտեսագիտական մի շարք տեսությունների պնդմամբ՝ զուտ տնտեսական աճի վրա կենտրոնացումը բերելու է միմիայն անհավասարության աճի։ Ժամանակակից աշխարհում պետության դերը նրանումն է, որ ապահովի նախևառաջ որակյալ, կենսակայուն տնտեսություն և այն ծառայեցնի հանրության շահին, այլ ոչ թե պարզապես ապահովի տնտեսության քանակական ցուցանիշների աճ։ Կառավարության վերջնական նպատակը պետք է լինի բարեկեցիկ և արդար հասարակության ստեղծումը, որը կլինի տնտեսապես առաջադեմ, կայուն և քաղաքացիներին կապահովի կյանքի իմաստալից որակով։ Այսպիսով, կոնտեքստից կտրված տնտեսական ցուցանիշներն ու ՀՆԱ-ի աճի տոկոսներն իրական աշխարհում գրեթե առնչություն չունեն միջին վիճակագրական քաղաքացու կյանքի որակի հետ, և իրապես զարգացած ու առաջադեմ տնտեսություն, ինչպես նաև հանրության բարօրություն ապահովելու համար անհրաժեշտ են բազմակողմանի մոտեցումներ։ Հայաստանում, Արժույթի միջազգային հիմնադրամի գնահատմամբ՝ ոչ-ֆորմալ (ստվերային) տնտեսությունը կազմում է 36%, որն ԱՊՀ տարածքում ամենաբարձր ցուցանիշներից է։ Ոչ ֆորմալ զբաղվածությունը Հայաստանում հասնում է 46% -ի՝ ըստ համաշխարհային բանկի կողմից հրապարակված 2019թ․ զեկույցի։ Բացի այդ, Հայաստանն աշխարհում «առաջատարներից» է գործազրկության և աղքատության մակարդակներով։ Հայաստանի Հանրապետությունում մինչ այժմ սահմանված չէ living wage (ապրելու աշխատավարձ) հասկացությունը, չկա մինիմալ աշխատավարձի ձևավորման սկզբունք։ Բացակայում են կամ կայացած չեն աշխատանքային հարաբերությունների վերահսկման մեխանիզմները, ինչի հետևանքով հսկայական թվով աշխատողների պատշաճ չի տրամադրվում նրանց հասանելի ամենամյա արձակուրդը, չի պահպանվում աշխատանքային օրենսգրքով սահմանված աշխատաժամանակը, չեն կատարվում արտաժամյա վճարումները։ Այստեղ նույնիսկ չենք անդրադառնում այնպիսի երևույթներին, ինչպիսիք է անորոշ աշխատանքը (precarious work): Նշվածները կարևորագույն ցուցանիշներ են տնտեսապես զարգացած պետություն ունենալու համատեքստում, և այս խնդիրների վերացումը զգալիորեն կավելացնի թե՛ տնտեսական ցուցանիշները, և թե՛ պետական եկամուտները։ Հիմնախնդիրները թողած՝ կառավարությունը փորձում է տարվա մեջ երեքուկես աշխատանքային օր ավելացնելով լուծել տնտեսական խնդիրներ, ինչը, դարձյալ, որոշակի նեղ շրջանակների շահերի սպասարկում է աշխատող մարդկանց հաշվին, և ոչ արհեստավարժ մոտեցում։

Տեսնել ավելին