«Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծ

Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական e-draft հարթակում ս.թ. նոյեմբերի 10-ին տեղադրվել է «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը (այսուհետ՝ Նախագիծ), որի ընդունման արդյունքում ակնկալվում է ներդնել իրավական ակտերի նախագծերի հակակոռուպցիոն փորձաքննության ընթացակարգ նախագծերի մշակման վաղ փուլում կոռուպցիոն ռիսկերը բացահայտելու և գնահատելու, դրանց հավանական հետևանքները նվազեցնելու կամ վերացնելու նպատակով։

Ստորև ներքոստորագրյալ կազմակերպություններս ներկայացնում ենք մի շարք դիտարկումներ ու առաջարկություններ նշված Նախագիծը բարելավելու նպատակով:

1.     Նախագծի հոդված 3-ի՝ նոր լրացվող հոդված 8․1-ի 1-ին և հաջորդող մասերում նշված է, որ հակակոռուպցիոն փորձաքննության է ենթարկվելու ոչ միայն նորմատիվ իրավական ակտի նախագիծը, այլև «դրանց հիմքում ընկած կամ դրանց հետ փոխկապակցված իրավական ակտերը»։ Վերջինս ենթադրում է, որ ՀՀ արդարադատության նախարարությունը որոշ չափով իրականացնելու է արդեն իսկ գործող իրավական ակտերի կոռուպցիոն ռիսկերի (ex post) գնահատում, որը, համաձայն «Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի հիմնական կարգավորումների, վերապահված է Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովին։ Արդյունքում հնարավոր է գործառույթների կրկնություն, չնայած որ իրավական ակտերի հակակոռուպցիոն փորձաքննությունն ու ոլորտների կոռուպցիոն ռիսկերի գնահատումն էապես տարբեր խնդիրներ են լուծում՝ տարբեր մեթոդներով:[1] Նաև, թեև փոխկապակցված օրենսդրության գնահատումը Նախագծի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի, սակայն պարզ չէ, թե ինչ հետևանք է ունենալու փորձաքննությունը գործող իրավական ակտերի կարգավորումների վրա, եթե դրա արդյունքում վերհանվեն կոռուպցիոն ռիսկեր ոչ միայն Նախագծում, այլև վերաբերելի իրավական ակտում:   

Առաջարկ

●       Օրենքի Նախագծով առաջարկվող 8․1-րդ հոդվածի 2-րդ մասը վերաձևակերպել հետևյալ կերպ․ «Հակակոռուպցիոն փորձաքննության շրջանակում դիտարկվում են նաև նորմատիվ իրավական ակտերի նախագծերի հիմքում ընկած կամ դրանց հետ փոխկապակցված գործող իրավական ակտերի այն կարգավորումները, որոնք վերաբերելի են այդ իրավական ակտերի նախագծերին։ Դրանցում կոռուպցիոն ռիսկեր վերհանելու պարագայում ներկայացվում է առաջարկ իրավական ակտն ընդունող մարմիններին՝ տվյալ օրենսդրական փաթեթի շրջանակում վերաբերելի և գործող իրավական ակտերում փոփոխություններ կամ լրացումներ կատարելու վերաբերյալ»:

[1] Anti-Corruption Assessment of Laws (“Corruption Proofing”), page 15, https://rai-see.org/wp-content/uploads/2015/06/Comparative_Study-Methodology_on_Anti-corruption_Assessment_of_Laws.pdf

1.     Նախագծի հոդված 3-ի՝ նոր լրացվող հոդված 8․1-ի 1-ին մասով սահմանված է հակակոռուպցիոն փորձաքննության հասկացությունը, որի համաձայն «Հակակոռուպցիոն փորձաքննությունը նորմատիվ իրավական ակտերի նախագծերում, դրանց հիմքում ընկած կամ դրանց հետ փոխկապակցված իրավական ակտերում կոռուպցիոն ռիսկերը վերլուծելու, բացահայտելու և գնահատելու գործընթաց է, որի նպատակը նորմատիվ իրավական ակտերի նախագծերի, դրանց հիմքում ընկած կամ դրանց հետ փոխկապակցված իրավական ակտերի կարգավորման ոլորտում կոռուպցիոն հնարավոր ռիսկերի նվազեցումը, վերահսկումը և հաղթահարումն է»։ Հաշվի առնելով, որ «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքում օգտագործվող հիմնական հասկացությունները նշված են հոդված 2-ում՝ տրամաբանական կլինի նաև հակակոռուպցիոն փորձաքննության հասկացությունը սահմանել նշված հոդվածում։ Բացի այդ, գործող օրենքում սահմանված չէ նաև պետական-իրավական փորձաքննության հասկացությունը։

Առաջարկ

●       Օրենքի Նախագծի 8․1 հոդվածի 1-ին մասում նշված հասկացությունը սահմանել օրենքի 2-րդ «Օրենքում օգտագործվող հիմնական հասկացությունները» հոդվածում։ Նույն հոդվածում սահմանել նաև պետական-իրավական փորձաքննության հասկացությունը՝ հստակեցնելով և տարանջատելով երկու գործընթացները։